Η Γοργόνα στο Τέμπλο Κοκκινοπηλού

Σε ξυλόγλυ­πτο διάκοσμο στο Άγιον Όρος εμφανίζονται για πρώτη φορά θέματα όπως ανθοφό­ροι βλαστοί, γιρλάντες από άνθη, πουλιά, αγγελάκια, θρησκευτικές σκηνές, φανταστικές μορφές -π.χ. γοργόνες με δι­πλή ουρά-, καθώς και τα διακριτικά ενσωματωμένα μπαρόκ μοτίβα (συστρεφόμενα φύλλα άκανθας, ψευδοθυρεοί), δημιουργώντας μια πλούσια σύνθεση που αποτέλεσε πρότυπο για τις μεταγενέστερες δημιουργίες.

Ο τύπος της γοργόνας με διπλή ουρά α­παντά σε διάφορα ξυλόγλυπτα τέμπλα όπως της Αγίας Παρασκευής Κοκκινοπηλού Ολύμπου, στα τέμπλα του Προδρόμου Καρδί­τσας, της Θεοτόκου Καστανιάς Αγράφων, στους Ταξι­άρχες Λάιστας Ζαγορίου, στον Άγιο Νικόλαο του Καπέσοβου κ.ά.

Γοργόνα με διπλή ουρά: Λεπτομέρεια τέμπλου Αγίας Παρασκευής Κοκκινοπηλού

Οι γυμνό­στηθες γοργόνες φανερώνουν πιθανότατα ιταλική επίδραση, καθώς συναντώνται σε ξυλόγλυπτα τέμπλα της Ζακύνθου στα τέλη του 17ου αιώνα. Εξάλλου, ο τύπος αυτός της γυμνόστηθης γορ­γόνας που κρατά με απλωμένα τα χέρια τις δύο άκρες της ουράς της υπάρχει σε ανάγλυφη μετόπη που ανή­κει στον εξωτερικό διάκοσμο του καθεδρικού ναού της Modena και χρονολογείται στον 12ο αιώνα.

Η γοργόνα στα ξυλόγλυπτα τέμπλα κατατάσσεται από τον Κίτσο Μακρή με επιφυλάξεις στα αποτρεπτι­κά θέματα. Σε αυτό τον οδηγεί η εμφάνισή της σε τοι­χογραφίες ανάμεσα στα τέρατα της Αποκάλυψης και λόγω της θέσης της πάνω από την Ωραία Πύλη των τέμπλων (Αγία Κυριακή Τσαγκαράδας, Αγία Κυρια­ κή Ζαγοράς, Αγία Μαρίνα Κισσού, Ταξιάρχες Τσα­γκαράδας).

 

____________________

Σχετικές Πηγές:

Γουλάκη-Βουτυρά, Α. (2018). Δείγματα μαρμαρογλυπτικής του Αιγαίου στο Μουσείο Μπενάκη. Μουσείο Μπενάκη, 2, 111-123. doi:http://dx.doi.org/10.12681/benaki.18191

Λιάκος, Δ. (2011). Έργα ξυλογλυπτικής στη μονή Ιβήρων Αγίου Όρους (17ος και 18ος αιώνας). Δελτίον της Χριστιανικής Αρχαιολογικής Εταιρείας, 30, 301-312. doi:http://dx.doi.org/10.12681/dchae.660