Τεκτονικές συνθήκες σπηλαιογένεσης στο σπήλαιο “Μελισσότρυπα” Κεφαλόβρυσου Ελασσόνας

Από την περίληψη της διπλωματικής:

Η Μελισσότρυπα Κεφαλοβρύσου αποτελεί τη σημαντικότερη γνωστή υπόγεια καρστική μορφή του καρστικού συστήματος της Κρανιάς Ελασσόνας. Το σπήλαιο διανοίγεται σε μάρμαρα της συνεχούς ανθρακικής σειράς της Κρανιάς, καλύπτει έκταση 0,06km2 και έχει συνολικό μήκος χαρτογραφημένων διαδρόμων περίπου 2103,6m. Το υψόμετρο στην περιοχή του στομίου της εισόδου είναι 299m ενώ στο εσωτερικό του φθάνει σε βάθος μέχρι και -47,3m , δηλαδή σε απόλυτο υψόμετρο 251,7m, όπου συναντάται η στάθμη του υπόγειου καρστικού υδροφορέα.Η Μελισσότρυπα αποτελεί καρστικό υπογενές σπήλαιο, το οποίο έχει περάσει από τη φρεατική φάση σπηλαιογένεσης στη ζώνη κατείσδυσης. Η υπογενής προέλευσή του αποδεικνύεται από τις εναπομείνουσες μορφές διάλυσης και ανάπτυξης του σπηλαίου, τα σπηλαιοθέματα γύψου και από τον εντοπισμό συγκέντρωσης H2S στις λίμνες του σπηλαίου. Αποτελείται από έναν κύριο καρστικό αγωγό, που υπόκειται σε καταρρευσιγενή μορφολογία, και επιμέρους λαβυρινθώδη τμήματα. Το καθεστώς της κατάρρευσης τμημάτων της οροφής επηρεάζει ακόμη και τα επιμέρους διευρυμένα τμήματα του κύριου αγωγού δημιουργώντας μεγάλες αίθουσες στο σπήλαιο. H μορφή του σπηλαίου και ο τρόπος διάνοιξης δείχνουν ότι η σπηλαιογένεση ακολούθησε τις επικρατούσες τεκτονικές ασυνέχειες.

Δείτε εδώ ολόκληρη τη μεταπτυχιακή διατριβή:

Βαξεβανόπουλος Μάρκος, Τεκτονικές συνθήκες σπηλαιογένεσης στο σπήλαιο “Μελισσότρυπα” Κεφαλόβρυσου Ελασσόνας, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, 2006.

Advertisements

Η περραιβική Όρθη

Η Όρθη αναφέρεται ως πόλη της Θεσσαλίας, η οποία απέστειλε στρατό στον Τρωικό Πόλεμο. Στον «Νεών κατάλογο» της Ιλιάδας, ραψ. Β 738-741, η Όρθη, η Γυρτώνη, η Άργισσα, η Ηλώνη και η Ολοοσσόν, είχαν τον Πολυποίτη ως κοινό αρχηγό στον Τρωικό Πόλεμο.

Ομήρου Ιλιάδα, ραψ. Β 738-741
[…] Από Γυρτώνην, Άργισσαν, απ᾽ Όρθην, απ᾽ την πόλιν
Ηλώνην και από την λευκήν Ολοοσσόν όσ᾽ ήλθαν,
τους διοικούσ᾽ ο ατρόμητος στην μάχην Πολυποίτης,
που έγγονος ήταν του Διός κι υιός του Πειριθόου [..]

Ο Στράβων (9, 5, 19) θεωρεί ότι η Όρθη δεν ήταν πόλη αλλά η ακρόπολη της Φάλαννας:

[..] Ὄρθην δὲ τινὲς τὴν ἀκρόπολιν τῶν Φαλανναίων εἰρήκασιν [..]

xarths-perevia

H Xαρτογραφική απεικόνιση της Περραιβικής Τρίπολης στο πέρασμα των αιώνων

Εδώ και περίπου 2000 χρόνια, ο τόπος μας αφήνει το στίγμα του σε χάρτες και βιβλία, σε σχολές και βιβλιοθήκες, σε μοναστήρια, σε επώνυμους εκδοτικούς οίκους και συμμετέχει στο πολιτισμικό γίγνεσθαι και τη διαμόρφωση της ταυτότητας του ελληνισμού. 

Το αποτέλεσμα της απεικόνισης των φυσικών και τεχνητών χαρακτηριστικών είναι ο χάρτης.

Η παρουσίαση του Αριστείδη Φωτίου, καθηγητή Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, Πολυτεχνική Σχολή –Τομέας Γεωδαισίας και Τοπογραφίας “H Xαρτογραφική απεικόνιση της Περραιβικής Τρίπολης στο πέρασμα των αιώνων. Από τη Γεωγραφία του Πτολεμαίου στη Χάρτα του Ρήγα”.

figure-fig1

Γη και γεωργοί της Θεσσαλίας κατά την Τουρκοκρατίαν

tsopotos

Γη και γεωργοί της Θεσσαλίας κατά την Τουρκοκρατίαν / Δ. Κ. Τσοποτού.
Συγγραφέας: Τσοποτός, Δημήτριος Κ., 1860-1939.
Τόπος Έκδοσης: Βόλος
Εκδότης: Εκ του τυπογραφείου της εφημερίδος η Θεσσαλία.
Έτος Δημοσίευσης: 1912
Φυσικές Διαστάσεις: 273 σ. , ; 25 εκ.

Περίληψη

[…] Η γεωργία υπήρξε πηγή βιοπορισμού και πλουτισμού των αρχαίων κοινωνιών ασυγκρίτως μεγαλειτέρα πάσης άλλης, οι δε εκ ταύτης φόροι και δασμοί απετέλουν την ευρυτέραν και παγιωτέραν βάσιν, επί της οποίας εστηρίζοντο τα οικονομικά των αρχαιοτέρων πολιτειών, επομένως η στρατιωτική αυτών ισχύς και η ασφάλεια. Την προέχουσαν ταύτην θέσιν κατείχεν η Γεωργία, διότι το εμπόριον, η βιομηχανία, η συγκοινωνία, η ασφάλεια του ατόμου, το κεφάλαιον και η τραπεζική πίστις, ευρίσκοντο κατά τους αρχαιοτέρους χρόνους εις νηπιώδη κατάστασιν, εν συγκρίσει, προς την νυν τεραστίαν αυτών ανάπτυξιν. Άνευ όθεν ακριβεστέρας γνώσεως της τύχης των γεωργών και της γεωκτησίας είναι αδύνατος η πλήρης κατανόησης της ηθικής και υλικής υποστάσεως λαού τίνος και των παραγόντων το μεγαλείον, ή την κατάπτωσιν αυτού βαθυτέρων αιτίων. […]

Διατίθεται ψηφιακά: Ανέμη – Ψηφιακή Βιβλιοθήκη Νεοελληνικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Κρήτης:

Τσοποτός, Δημήτριος Κ., 1860-1939, Γη και γεωργοί της Θεσσαλίας κατά την Τουρκοκρατίαν / Δ. Κ. Τσοποτού, Εν Βόλω: Εκ του τυπογραφείου της εφημερίδος η Θεσσαλία, 1912.

Οι οικισμοί της Ελασσόνας γύρω στο 1750

Από τις εγγραφές του υπ’ αρι. 100 χειρογράφου της Μονής Μεταμορφώσεως του Σωτήρος των Μετεώρων (Μεγ. Μετεώρου), οι οποίες είναι αποτέλεσμα καταγραφής του ταξιδίου ζητείας ενός μετεωρίτη μοναχού, αποτυπώνονται, λεπτομερώς, τα στοιχεία των δωρητών, τα πληθυσμιακά δεδομένα και τα οικονομικά αποτελέσματα του ταξιδίου στην Ελασσόνα και τους οικισμούς της, στα μέσα περίπου του 18ου αιώνα (1750).

Ο μοναχός του Μεγάλου Μετεώρου επισκέφθηκε συνολικά 48 οικισμούς της Ελασσόνας. Οι 34 από αυτούς είναι γνωστοί, ενώ οι υπόλοιποι 14 είτε είναι απροσδιόριστοι είτε έχουν διαλυθεί.

Ο Κώστας Σπανός στο 12ο Φεστιβάλ «Περραιβική Τρίπολις»

Ο Κώστας Σπανός, εκδότης του Θεσσαλικού Ημερολογίου, στην ομιλία του στο 12ο Φεστιβάλ «Περραιβική Τρίπολις» (Δολίχη, 21-7-2019) παρουσίασε Τα χωριά βορείως της Ελασσόνας το 1521.

Τα στοιχεία που παρουσίασε είχαν εξαιρετικό ενδιαφέρον, καθώς παρουσιάστηκε το ιστορικό πλαίσιο εκείνης της εποχής και τα απογραφικά δεδομένα των βόρειων οικισμών της Ελασσόνας προβαίνοντας σε χρήσιμες συγκρίσεις.

Τα στοιχεία που παρουσίασε ο κ. Σπανός μπορεί κανείς να τα αναζητήσει μέσα από τους τόμους του Θεσσαλικού Ημερολογίου.

Ο Δρ Κώστας Σαχινίδης στο 12ο Φεστιβάλ «Περραιβική Τρίπολις»

Στο 12ο Φεστιβάλ «Περραιβική Τρίπολις» (Δολίχη, 21-7-2019) ο Δρ Κώστας Σαχινίδης παρουσίασε το θέμα της ομιλίας του Οι πολιτιστικοί θεσμοί ως πόλος έλξης τουρισμούΣτο πλαίσιο του θέματός του διατύπωσε συγκεκριμένες προτάσεις, οι οποίες, εάν υλοποιηθούν, δύνανται να προσελκύσουν σημαντικό αριθμό επισκεπτών.

Μερικές από τις προτάσεις αυτές αφορούν την τοποθέτηση ενημερωτικής πινακίδας στην κεντρική πλατεία της Δολίχης στην οποία θα αναφέρονται, εν συντομία, ορισμένα ιστορικά στοιχεία και τα μνημεία που προσφέρονται ως αξιοθέατα (στην ελληνική και αγγλική γλώσσα). Μία αψίδα, η οποία θα τοποθετηθεί στη διασταύρωση της ε.ο. Ελασσόνας – Κατερίνης με τον δρόμο προς τη Δολίχη, η οποία θα αναγράφει το κείμενο «Πόλις Η Δολιχαίων»,  θα προϊδεάζει τον επισκέπτη για τις αρχαιότητες και τα μνημεία της περιοχής. Άλλη πρόταση αφορά την ονοματοδοσία των τοπικών οδών με ονόματα αρχαία ελληνικά καθώς η Δολίχη βρίσκεται κάτω από τον Όλυμπο. Μία διαδραστική ιστοσελίδα, ακόμη, προσφερόμενη στην ελληνική και αγγλική γλώσσα, η οποία θα περιλαμβάνει όλα τα μνημεία και τις πολιτιστικές εκδηλώσεις της Δολίχης είναι απαραίτητη ώστε να προσελκύσει επισκέπτες που είτε κατάγονται από τη Δολίχη είτε βρίσκονται σε όλη την επικράτεια.

Νίκος Γάτσας από το 12o Φεστιβάλ «Περραιβική Τρίπολις»

Στη Δολίχη, την 21η Ιουλίου 2019, ο νεοεκλεγείς Δήμαρχος Νίκος Γάτσας απηύθυνε χαιρετισμό στο κοινό του 12ου Φεστιβάλ «Περραιβική Τρίπολις», στέλνοντας το μήνυμα ότι ο Δήμος Ελασσόνας, κατά τη νέα δημοτική περίοδο, θα συμπεριλάβει τα πολιτισμικά στοιχεία του Δήμου και θα επενδύσει σ’ αυτά ως ένα ενιαίο πολιτισμικό σύστημα.

Ομιλία του Προέδρου της Κοινότητας Δολίχης στο 12ο Φεστιβάλ «Περραιβική Τρίπολις»

Αιδεσιμότατε,
κύριε Δήμαρχε,
κυρία Πρόεδρε του Συλλόγου,
έγκριτοι Ομιλητές,
κυρίες και κύριοι,
Θερμά συγχαρητήρια σε όλους τους αθλητές που συμμετείχαν στον Δόλιχο Δρόμο και στους Δολιχαίους αθλητές που διαπρέπουν σε πανελλαδικό επίπεδο.
Μπράβο στα μέλη και τους εθελοντές του Πολιτιστικού Συλλόγου που συνεχίζουν να διοργανώνουν ποιοτικές εκδηλώσεις.
tsaknakis12ofestival-
Θέλω, με την ευκαιρία αυτή, να εξάρω το έργο των δύο ομιλητών της σημερινής εκδήλωσης. Το έργο του κυρίου Κώστα Σαχινίδη είναι γνωστό στην περιοχή της Ελασσόνας. Έχει προσφέρει πολλά στον λαϊκό πολιτισμό και στη διάσωση της πολιτιστικής μας κληρονομιάς. Ο κύριος Κώστας Σπανός είναι ο εκδότης του Θεσσαλικού Ημερολογίου στο οποίο φιλοξενούνται σημαντικά άρθρα που διασώζουν και αναδεικνύουν την ιστορία ολόκληρης της Θεσσαλίας. Έχω την τιμή, τα τελευταία δύο χρόνια, να συνεργάζομαι με τον κύριο Σπανό, καθώς δημοσιεύονται και δικά μου άρθρα στο Θεσσαλικό Ημερολόγιο.
Για τη συγγραφή του βιβλίου, ακόμη, της ιστορίας της Δολίχης, για την οποία μίλησε προηγουμένως η Πρόεδρος του Συλλόγου, χρησιμοποιήθηκαν αρκετά άρθρα του Θεσσαλικού Ημερολογίου και ο κύριος Σπανός, αφού μελέτησε πρώτος το βιβλίο, μου έκανε την τιμή να το προλογίσει.

 

Τώρα, από τη θέση στην οποία βρίσκομαι σήμερα, θέλω να στείλω δύο μηνύματα. Δύο τελευταία μηνύματα από τη θέση του Προέδρου της Κοινότητας της Δολίχης. Ένα μήνυμα προς όλους εσάς και τους κατοίκους της περιοχής της Ελασσόνας και ένα μήνυμα προς τη Δημοτική Αρχή.
Προς όλους εσάς, θέλω να διατυπώσω μία προσωπική τοποθέτηση: ότι είμαστε μέλη μιας ευρύτερης, μιας συλλογικής οντότητας σε σχέση με την ιστορία του τόπου μας, τα αρχαιολογικά μνημεία και όλα τα στοιχεία του πολιτισμού της περιοχής της Ελασσόνας. Θεωρώ λανθασμένη την αντίληψη ότι το δικό μας το χωριό έχει την τάδε ιστορία ή το τάδε μνημείο, ενώ το δικό σας ή το τάδε χωριό έχει κάτι λιγότερο. Όλοι οι οικισμοί της Ελασσόνας έχουν να αναδείξουν κάτι ξεχωριστό και ιδιαίτερο. Αν αντιληφθούμε ότι είμαστε μέλη ενός ευρύτερου συνόλου θα κατανοήσουμε και την κοινή ιστορική πορεία της επαρχίας Ελασσόνας ως ένα σύνολο ενιαίο, το οποίο θα μας κινήσει το ενδιαφέρον για την αναζήτηση και την προβολή του. Να απαλλαγούμε, πρώτα, από τον στείρο τοπικισμό που οδηγεί μόνο σε προσωπικές και τοπικές αντιπαραθέσεις.
Προς τη Δημοτική Αρχή έχω να πω αυτό που πιστεύω: ότι η τοπική ιστορία από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα, οι αρχαιολογικοί χώροι που απαντώνται στη βόρεια Περραιβία και αρκετά ευρήματά τους εκτίθενται στο διαχρονικό μουσείο της Λάρισας, τα μοναστήρια, οι βυζαντινοί ναοί, τα λαογραφικά μουσεία και τόσα πολλά άλλα πράγματα ακόμη τα οποία εκτείνονται στη νοτιοδυτική πλευρά του Ολύμπου, δηλαδή στην επαρχία της Ελασσόνας, μπορούν να συνθέσουν ένα μοναδικό τουριστικό προϊόν που θα προκαλέσει την αύξηση της επισκεψιμότητας στην περιοχή. Μπορεί να γίνει αυτό, αλλά χρειάζεται η ανάλογη βούληση και ο σχεδιασμός από τη Δημοτική Αρχή.
Θα πει κανείς, πως είναι γραφικό να μιλάμε γι’ αυτό σε κάθε εκδήλωση όπως η σημερινή ή σε κάθε συνέδριο. Και θα έχει δίκιο. Θα έχει δίκιο επειδή δεν γίνεται η αρχή για να συζητάμε στην πορεία τα αποτελέσματα των όσων κάναμε και τους τρόπους για να βελτιώσουμε αυτά που θα κάνουμε.
Από τη μεριά μου, ως μέλος του Συμβουλίου της Κοινότητας Δολίχης, πλέον, αλλά και ως δημότης και μόνο, δηλώνω «παρών» σε κάθε ενέργεια που σκοπεύει να αναδείξει προς κατανάλωση τον πολιτισμό ολόκληρης της περιοχής της Ελασσόνας.
Σας ευχαριστώ που με ακούσατε.
Ευάγγελος Τσακνάκης
Πρόεδρος Κοινότητας Δολίχης

Επισκόπηση της Ιστορίας της Δολίχης (e-book)

Doliche-historyΤίτλος έργου: Επισκόπηση της Ιστορίας της Δολίχης
Συγγραφή: Ευάγγελος Β. Τσακνάκης
Πρόλογος του Εκδότη του Θεσσαλικού Ημερολογίου, Κώστα Σπανού
Έκδοση: Πολιτιστικός Σύλλογος Δολίχης «Η Τριπολίτιδα»
Έτος: 2019
Ταχ. Διεύθυνση: 402 00 Δολίχη Ελασσόνας
E-book (pdf)
ISBN: 978-960-98861-1-6

Απόσπασμα από τον πρόλογο του Εκδότη του Θεσσαλικού Ημερολογίου, Κώστα Σπανού:
Μεταξύ των φίλων της Θεσσαλικής Ιστορίας συμπεριλαμβάνεται και ο Ευάγγελος Τσακνάκης, ο συγγραφέας της ιστορίας της Δολίχης, της γενέτειράς του. Δεν διεκδικεί τις δάφνες του ιστορικού. Όμως, με υπομονή και επιμονή και κυρίως με υπευθυνότητα ανέτρεξε στη βιβλιογραφία, την οποία αξιοποίησε καταλλήλως και έτσι είναι σε θέση σήμερα να  προσφέρει στους συγχωριανούς του ένα χρήσιμο βιβλίο. Πρόκειται για την έκφραση της μεγάλης αγάπης του προς το χωριό του, για τη Δολίχη. Μακάρι να τον μιμηθούν και άλλοι για να γνωρίσουμε την ιστορία πολλών χωριών της Ελασσόνας.

Απόσπασμα από το σημείωμα του Εκδότη (Προέδρου του Πολιτιστικού Συλλόγου Δολίχης), Ευαγγελίας Γκόγκου:
Η παρούσα έκδοση αποφασίστηκε να διατίθεται δωρεάν, σε ηλεκτρονική μορφή, σε όποιον επιθυμεί να μελετήσει την ιστορία της Δολίχης. Πρόκειται για μία τεκμηριωμένη μελέτη και ο αναγνώστης θα αντλήσει πληροφορίες για την ονομασία του οικισμού, τα γεωγραφικά του χαρακτηριστικά και κυρίως για την ιστορία της Δολίχης από τα αρχαία χρόνια μέχρι σήμερα.

Για να κατεβάσετε το e-book(pdf) κάντε κλικ πάνω στην εικόνα του εξωφύλλου.