Ο Θ. Παιδής για την παρουσίαση μελέτης ανάδειξης του αρχαιολογικού χώρου στο Καστρί Δολίχης

Σημαντική ημερίδα για την ανάδειξη μνημείων της περιοχής θα πραγματοποιηθεί το Σάββατο 7 Δεκεμβρίου στη Λάρισα με θέμα «Το Διαχρονικό Μουσείο Λάρισας και η Πολιτιστική Διαδρομή Θεσσαλίας». Την εκδήλωση διοργανώνουν η Εφορεία Αρχαιοτήτων Λάρισας και το Διαχρονικό Μουσείο Λάρισας, σε συνεργασία με το Δήμο Ελασσόνας.

Μεταξύ όσων θα αναπτυχθούν στην ημερίδα, η οποία θα διεξαχθεί στο Μεζούρλο, είναι και η Μελέτη ανάδειξης του αρχαιολογικού χώρου στο Καστρί Δολίχης Λιβαδίου του Δήμου Ελασσόνας που θα παρουσιάσουν οι: Νίκος Σαμαράς – Αρχιτέκτων, Λέκτορας Πανεπιστημίου Θεσσαλίας και Μαρία Δαφούλα – Αρχιτέκτων Εφορείας Αρχαιοτήτων Λάρισας.

Ο περιφερειακός σύμβουλος Θανάσης Παιδής, με παρέμβασή του, υπογραμμίζει τη σπουδαιότητα που έχει η συγκεκριμένη μελέτη για την ανάδειξη του αρχαιολογικού χώρου στο Καστρί Δολίχης. Άλλωστε, με την ολοκλήρωση του έργου ο Όλυμπος θα αποκτήσει ένα ακόμη μνημείο, το οποίο θα μπορούν να επισκέπτονται Έλληνες και ξένοι, έτσι ώστε να φωτιστεί ακόμη περισσότερο το ιστορικό βάθος που διαθέτει η ευρύτερη περιοχή.

Στο πλαίσιο αυτό θα πρέπει να τονιστεί ότι στο ΕΣΠΑ θα ενταχθούν έργα για την ανάδειξη των αρχαιολογικών χώρων της Ελασσόνας, με το συνολικό ποσό να φτάνει τις 900.000 ευρώ. Αυτή η εξέλιξη προέκυψε από τη σημαντική εργασία που προηγήθηκε τόσο από την πλευρά της Περιφέρειας Θεσσαλίας, όσο και της Εφορείας Αρχαιοτήτων Λάρισας, ώστε να μπορούν να συμπεριληφθούν οι συγκεκριμένες παρεμβάσεις στον στρατηγικό σχεδιασμό των έργων Πολιτισμού της Περιφέρειας Θεσσαλίας – όπως πρόσφατα ανακοίνωσαν η αρμόδια υπουργός Λίνα Μενδώνη και ο περιφερειάρχης Κώστας Αγοραστός – με συνολικό προϋπολογισμό 20 εκατ. ευρώ.

Σε ό,τι αφορά την περιοχή της Ελασσόνας οι παρεμβάσεις θα αφορούν:
Την ανάδειξη της Ακρόπολης της Αρχαίας Αζώρου.
Τη δημιουργία περιπατητικής διαδρομής προς την αρχαία Ακρόπολη.
Την ανάδειξη και συντήρηση των αρχαιολογικών χώρων σε Πύθιο, Καστρί Δολίχης και Σαραντάπορο.
Επιπλέον δημοπρατείται άμεσα έργο για την τοποθέτηση πινακίδων σήμανσης αρχαιολογικών χώρων και μνημείων στις εθνικές και επαρχιακές οδούς.
Σε δήλωσή του ο Θ. Παιδής επισημαίνει ότι «έχουμε εξαιρετική συνεργασία με την προϊσταμένη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Λάρισας κα. Σταυρούλα Σδρόλια. Αυτή η συνεργασία κατέστησε εφικτή τη χρηματοδότηση με 900.000 ευρώ από το ΕΣΠΑ όλων εκείνων των παρεμβάσεων που θα δημιουργήσουν τις προϋποθέσεις ώστε οι αρχαιολογικοί χώροι της Ελασσόνας να αναδειχθούν όπως τους αξίζει. Συνεχίζουμε την προσπάθεια για το καλό του τόπου μας» τόνισε κλείνοντας ο Θανάσης Παιδής.

Ι.Μ. Αγίου Δημητρίου (Βαλέτσικο)

Η Ιερά Μονή Αγίου Δημητρίου (Βαλέτσικο) Τσαριτσάνη Ελασσόνας βρίσκεται βορειοανατολικά του οικισμού και περιλαμβάνει Καθολικό, κελιά, αποθήκες και βοηθητικούς χώρους. Το Καθολικό είναι μονόχωρο κατάγραφο με τοιχογραφίες που σύμφωνα με την επιγραφή του βήματος χρονολογούνται το 1668. Διατηρείται, επίσης, τμήμα του ξυλόγλυπτου τέμπλου του.

Polish_20191203_210606496

Η Ιερά Μονή του Αγίου Δημητρίου (Βαλέτσικο), που ευρίσκεται στην περιοχή της Τσαρίτσανης Ελασσόνας χαρακτηρίστηκε ως ιστορικό διατηρητέο μνημείο, με ζώνη προστασίας 500 μέτρων.

Polish_20191203_205916833

Ο Ηρακλής Κυναγίδας της Δολίχης

Hraklhs

Antonio del Pollaiuolo, Hercules and the Hydra, 1475

Η λατρεία του θεού ήταν ιδιαίτερα διαδεδομένη στην Άνω Μακεδονία (από τον 3ο αι. π.Χ. απαντάται στην Πέλλα και τη Βέροια) και μετά τη ρωμαϊκή κατάκτηση (1ο αι. π.Χ. – 1ο αι. μ.Χ.) εμφανίζεται και σε άλλες περιοχές της Μακεδονίας. Ο θεός, ως Κυναγίδας και κατά μία άποψη, προστάτευε το κυνήγι, το οποίο ήταν η κύρια ασχολία της άρχουσας μακεδονικής τάξης και του βασιλικού οίκου και και κατ’ επέκταση τους κυνηγούς.

Στην Καισάρεια έχει βρεθεί μία μαρμάρινη παραλληλεπίπεδη βάση αγάλματος, η οποία χρονολογείται στον 1ο αι. π.Χ. και φέρει το εξής κείμενο: «<ω>τας / [….]. άμου Δολιχαῖος / [από] Θεσσαλίας και Πορ-/[ίω]ν Ἰολάου ἱερητεύσαν-/[τε]ς ‘Ηρακλεῖ Κυναγίδαι / [χαρ]ιστήρια». Η επιγραφή είναι αναθηματική και αναφέρει τα ονόματα τριών ανδρών οι οποίοι είχαν χρηματίσει ιερείς του Ηρακλή Κυναγίδα. Ο Δολιχαίος ήταν, προφανώς, μέτοικος στην περιοχή της Αιανής, όπου ήταν διαδεδομένη η λατρεία του Ηρακλή Κυναγίδα.

Η σχέση της Περραιβικής Τρίπολης με την όμορη Μακεδονία επιβεβαιώνεται κατά τον 4ο αιώνα από μια αναθηματική επιγραφή στην οποία οι πόλεις Δολίχη, Πύθιο και Άζωρος δεν αναφέρονται ως περραιβικές, καθώς και από τις επιγραφικές μαρτυρίες του αρχαιολογικού χώρου της Δολίχης στην περιοχή του Καστριού, οι οποίες επισημαίνουν ότι η Μακεδονία κυριάρχησε στην Περραιβία από τα μέσα του 4ου αι. μέχρι το 197 π.Χ.

Η λατρεία του Ηρακλή Κυναγίδα, σύμφωνα με την αρχαιολογική έρευνα, εντοπίζεται στην ευρύτερη περιοχή του αρχαιολογικού χώρου του Καστριού της Δολίχης.

_______________________________

Δεριζιώτης Λ. και Κουγιουμτζόγλου, Σπ., 2006. Χριστιανική Περραιβία. Τοπογραφικές και Ανασκαφικές Έρευνες. Στα Πρακτικά Επιστημονικής Συνάντησης με τίτλο «Αρχαιολογικό Έργο Θεσσαλίας και Στερεάς Ελλάδας, 2003», τ. Ι: Θεσσαλία. Βόλος: Υπουργείο Πολιτισμού, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, σ.σ. 389-401.

Ριζάκης Θ. – Τουράτζογλου, Γ. Επιγραφές Άνω Μακεδονίας (Ελίμεια, Εορδαία, Νότια Λυγκηστίς, Ορεστίς). Υπουργείο Πολιτισμού, Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών, Ταμείο Αρχαιολογικών Πόρων και Απαλλοτριώσεων, Αθήνα 1985 τ. Α.

Κεραμόπουλος, Α. «Ανασκαφαί και Έρευναι εν τη Άνω Μακεδονία». Αρχαιολογική Εφημερίς, Περιοδικόν της Αρχαιολογικής Εταιρείας. Τυπογραφείον Εστία, Αθήνα 1933, 25-67.

Χατζηνικολάου, Κ. Οι λατρείες των Θεών και των Ηρώων στην Άνω Μακεδονία κατά την αρχαιότητα (Ελίμεια, Εορδαία, Ορεστίδα, Λυκγηστίδα), διδακτορική διατριβή. Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, 2007.

 

Η Περραιβία στον ομηρικό ύμνο προς τον Απόλλωνα

 

Belvedere_Apollo_Pio-Clementino_Inv1015

Ο Απόλλων. Ρωμαϊκό αντίγραφο, πιθανόν από το αντίστοιχο έργο του Λεωχάρη, 330-320 π.Χ.

Η Περραιβία απαντάται στον ομηρικό ύμνο προς τον Πύθιο Απόλλωνα, όταν κατά την περιγραφή του ταξιδιού του θεού, περιλαμβάνεται και η χώρα των Περραιβών (στιχ.  214‐219):

 

῎Η  πού  τή  γῆ  περπάτησες ἑκατηβόλε  ᾿Απόλλων  /  σάν  ἄρχισες  γυρεύοντας  χρηστήριο  στούς  ἀνθρώπους.  /  Στήν  Πιερία  στήν ἀρχή  ἀπ᾿  τόν  ῎Ολυμπο  ἐκατέβης  /  τό  Λέκτο  τόν  ἀμμουδερό  παρέκαμψες  /  καί  τούς  Αἰνιᾶνες,  μέσα ἀπ᾿  τῶν  Περραιβῶν  τή  χώρα,  /  κι  εὐθύς  στήν  ᾿Ιωλκό  ἀφίχθης  /  καί  στό  Κηναῖο τῆς καραβοξακουσμένης Εὔβοιας ἀποβιβάστης».

Πελασγός: ο βασιλιάς των Περραιβών

Στο θεατρικό έργο Ικέτιδες (464-3 π.Χ.) του Αισχύλου (περ. 524-455 π.Χ.) απαντάται μια ρητή αναφορά στην Περραιβία μέσω του βασιλιά Πελασγού του Άργους.

Danaides_by_John_William_Waterhouse,_1903

John William Waterhouse, Οι Δαναΐδες, 1903

Έτσι, λοιπόν, στο πρώτο επεισόδιο του έργου, μετά τις συμβουλές του Δαναού προς τις κόρες του, Ικέτιδες, για να δείξουν σύνεση, κατέφθασε ο ντόπιος βασιλιάς Πελασγός, προκειμένου να εξετάσει την ικεσία των Δαναΐδων στους θεούς σχετικά με τη σωτηρία τους από τους γιους του Αιγύπτου –συγγενείς τους– που επιδίωκαν να τις παντρευτούν.

Ο βασιλιάς συστήθηκε στο Χορό και επέδειξε τη μεγάλη επικράτειά του στη Θεσσαλία, την Ήπειρο και τη Μακεδονία. Μεταξύ των χωρών που εξουσίαζε ήταν και η χώρα των Περραιβών (στιχ. 256).

Ο Ποσειδώνας Πατρώος του Πυθίου

Ο Ποσειδώνας λατρευόταν σε πολλές ελληνικές περιοχές, μεταξύ των οποίων και στο Πύθιο της Περραιβίας.

Ο θεός, σύμφωνα με το μύθο, ήταν ο αδερφός του Δία, της Ήρας του Άδη, της Δήμητρας και της Εστίας. Κατοικούσε τόσο στον Όλυμπο όσο και στο θαλάσσιο παλάτι του.

Bon_Boullogne_-_Triumph_of_Neptune

Ο θρίαμβος του Ποσειδώνα, Bon Boullogne, 1649

Ήταν ο θεός των ποταμών, των λιμνών, των πηγών και της θάλασσας. Η περιοχή του Πυθίου και της Περραιβικής Τρίπολης περιελάμβανε πλήθος πηγών και ο Τιταρήσιος ποταμός διέσχιζε την περιοχή. Η ίδια η πόλη του Πυθίου, εξάλλου, απλωνόταν στη βάση από την οποία υψώνεται ο δυτικός Όλυμπος.

Στο Πύθιο βρέθηκαν πέντε αναθηματικές επιγραφές, οι οποίες χρονολογούνται στον 3ο αι. π.Χ., και επιβεβαιώνουν τη λατρεία της θεότητας. Στην εποχή του ρωμαίου αυτοκράτορα Οκταβιανό Αύγουστο (63 π.Χ. – 14 μ.Χ.) χρονολογείται ο ναός του Ποσειδώνα Πατρώου, τα θεμέλια του οποίου ανακαλύφθηκαν και ανασκάφθηκαν στο Πύθιο.

_______________

Ρακατσάνης, Κ., Τζιαφάλιας, Γ. (2004). Λατρείες και Ιερά στην αρχαία Θεσσαλία. Β’ Περραιβία. Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων. 

Οι Χάριτες, θεότητες της Δολίχης

Οι Χάριτες, κατά τον Ησίοδο και κατά μία εκδοχή, ήταν κόρες του Δία και της Ωκεανίδας Ευρυνόμης.

800px-Raffael_010

Πίνακας του Ραφαήλ (1483 -1520)

Τα ονόματά τους: Αγλαΐα, Ευφροσύνη, Θάλεια.

Ήταν οι θεότητες της φύσης, της χαράς και της χάρης και τα σύμβολά τους ήταν τα λουλούδια και οι καρποί. Οι Χάριτες αναφέρονται συχνά μαζί με τις Μούσες που προστάτευαν την ποίηση, τη ρητορική, τη μουσική και τον χορό.

Στην αρχαία Δολίχη της Περραιβίας και από τον αρχαιολογικό χώρο νοτιοανατολικά του Σαρανταπόρου, επιβεβαιώνεται η λατρεία, μεταξύ άλλων θεοτήτων, των Χαρίτων.

Ενοδία

enodiaΗ Εν(ν)οδία, ήδη από τα κλασικά χρόνια, ήταν η εθνική θεά της Θεσσαλίας.

Η θεότητα αναφέρεται σε 22 επιγραφές στη Θεσσαλία και λατρευόταν στις Φερές, στις Παγασές, στη Λάρισα, στην Κραννώνα, στον Άτραγα, στη Φάρσαλο, στο Φάκιο, στις Φθιώτιδες Θήβες, στην Ολοοσσώνα, στη Φάλαννα, στους Γόννους και στο Πύθιο.

Η Εν(ν)οδία με βάση τις γραμματειακές πηγές ήταν το Θεσσαλικό αντίστοιχο της Εκάτης, μια διαφορετική θεσσαλική Εκάτη, κόρη πιθανότατα της φεραίας Δήμητρας και του Δία Καταχθόνιου.

Είναι θεά των καθαρμών από τα μιάσματα (του φόνου, της γέννησης, του θανάτου και όχι μόνο), η οποία επόπτευε, εκτός των άλλων, τις νόμιμες και καθιερωμένες τιμές προς τους νεκρούς.

_______________

Ρακατσάνης, Κ., Τζιαφάλιας, Γ. (2004). Λατρείες και Ιερά στην αρχαία Θεσσαλία. Β’ Περραιβία. Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων. 
Χρυσοστόμου, Π. (1994). “Οι θεσσαλομακεδονικοί θεοί των καθαρμών και η Μακεδονική γιορτή Ξάνδικα”. Μακεδονικά, 29, 175-208.

900.000 ευρώ για τους Αρχαιολογικούς Χώρους της Ελασσόνας

Στην ένταξη έργων στο ΕΣΠΑ για την ανάδειξη των αρχαιολογικών χώρων της Ελασσόνας θα προχωρήσει η περιφέρεια Θεσσαλίας σε συνεργασία με τη Αρχαιολογική υπηρεσία η οποία έχει εκπονήσει την σχετική μελέτη και εντάσσεται στον στρατηγικό σχεδιασμό των έργων πολιτισμού στην Περιφέρεια Θεσσαλίας, με προϋπολογισμό που προσεγγίζει τα 20 εκατομμύρια ευρώ και ένταξη του συνόλου των ώριμων έργων, συμφώνησαν στη Λάρισα, η Υπουργός Πολιτισμού και Αθλητισμού Λίνα Μενδώνη και ο Περιφερειάρχης Θεσσαλίας Κώστας Αγοραστός.

Η μελέτη περιλαμβάνει: 

  • Την Ανάδειξη της Ακρόπολης της Αρχαίας Αζώρου.
  • Τη δημιουργία περιπατητικής διαδρομής προς την αρχαία Ακρόπολη.
  • Την ανάδειξη και συντήρηση των αρχαιολογικών χώρων Πυθίου, Καστρί Δολίχης και Σαρανταπόρου.
  • Επιπλέον δημοπρατείται άμεσα έργο πινακίδων σήμανσης αρχαιολογικών χώρων και μνημείων στις εθνικές και επαρχιακές οδούς.

Screenshot_6

Θανάσης Παιδής: Συνεχίζουμε την προσπάθεια με συγκεκριμένες προτάσεις

«Είναι μοναδικός ο πολιτιστικός πλούτος της περιοχή μας που βρίσκεται στους πρόποδες του Ολύμπου. Ο πολιτισμός είναι το όχημα για να πορευτεί μπροστά ο τόπος μας ειδικά όσον αφορά την τουριστική ανάπτυξη. Συνεχίζουμε την προσπάθεια με συγκεκριμένες προτάσεις σύνδεσης των τουριστικών προσόντων της περιοχής μας, με τοπικούς παραγωγούς και προϊόντα, ώστε η Ελασσόνα να προβληθεί προς έξω, με τον πλούτο των μνημείων κα τα μοναδικά προϊόντα της» δήλωσε ο κ. Θανάσης Παιδής.