Ο Κώστας Σπανός στο 12ο Φεστιβάλ «Περραιβική Τρίπολις»

Ο Κώστας Σπανός, εκδότης του Θεσσαλικού Ημερολογίου, στην ομιλία του στο 12ο Φεστιβάλ «Περραιβική Τρίπολις» (Δολίχη, 21-7-2019) παρουσίασε Τα χωριά βορείως της Ελασσόνας το 1521.

Τα στοιχεία που παρουσίασε είχαν εξαιρετικό ενδιαφέρον, καθώς παρουσιάστηκε το ιστορικό πλαίσιο εκείνης της εποχής και τα απογραφικά δεδομένα των βόρειων οικισμών της Ελασσόνας προβαίνοντας σε χρήσιμες συγκρίσεις.

Τα στοιχεία που παρουσίασε ο κ. Σπανός μπορεί κανείς να τα αναζητήσει μέσα από τους τόμους του Θεσσαλικού Ημερολογίου.

Advertisements

Ο Δρ Κώστας Σαχινίδης στο 12ο Φεστιβάλ «Περραιβική Τρίπολις»

Στο 12ο Φεστιβάλ «Περραιβική Τρίπολις» (Δολίχη, 21-7-2019) ο Δρ Κώστας Σαχινίδης παρουσίασε το θέμα της ομιλίας του Οι πολιτιστικοί θεσμοί ως πόλος έλξης τουρισμούΣτο πλαίσιο του θέματός του διατύπωσε συγκεκριμένες προτάσεις, οι οποίες, εάν υλοποιηθούν, δύνανται να προσελκύσουν σημαντικό αριθμό επισκεπτών.

Μερικές από τις προτάσεις αυτές αφορούν την τοποθέτηση ενημερωτικής πινακίδας στην κεντρική πλατεία της Δολίχης στην οποία θα αναφέρονται, εν συντομία, ορισμένα ιστορικά στοιχεία και τα μνημεία που προσφέρονται ως αξιοθέατα (στην ελληνική και αγγλική γλώσσα). Μία αψίδα, η οποία θα τοποθετηθεί στη διασταύρωση της ε.ο. Ελασσόνας – Κατερίνης με τον δρόμο προς τη Δολίχη, η οποία θα αναγράφει το κείμενο «Πόλις Η Δολιχαίων»,  θα προϊδεάζει τον επισκέπτη για τις αρχαιότητες και τα μνημεία της περιοχής. Άλλη πρόταση αφορά την ονοματοδοσία των τοπικών οδών με ονόματα αρχαία ελληνικά καθώς η Δολίχη βρίσκεται κάτω από τον Όλυμπο. Μία διαδραστική ιστοσελίδα, ακόμη, προσφερόμενη στην ελληνική και αγγλική γλώσσα, η οποία θα περιλαμβάνει όλα τα μνημεία και τις πολιτιστικές εκδηλώσεις της Δολίχης είναι απαραίτητη ώστε να προσελκύσει επισκέπτες που είτε κατάγονται από τη Δολίχη είτε βρίσκονται σε όλη την επικράτεια.

Νίκος Γάτσας από το 12o Φεστιβάλ «Περραιβική Τρίπολις»

Στη Δολίχη, την 21η Ιουλίου 2019, ο νεοεκλεγείς Δήμαρχος Νίκος Γάτσας απηύθυνε χαιρετισμό στο κοινό του 12ου Φεστιβάλ «Περραιβική Τρίπολις», στέλνοντας το μήνυμα ότι ο Δήμος Ελασσόνας, κατά τη νέα δημοτική περίοδο, θα συμπεριλάβει τα πολιτισμικά στοιχεία του Δήμου και θα επενδύσει σ’ αυτά ως ένα ενιαίο πολιτισμικό σύστημα.

Ομιλία του Προέδρου της Κοινότητας Δολίχης στο 12ο Φεστιβάλ «Περραιβική Τρίπολις»

Αιδεσιμότατε,
κύριε Δήμαρχε,
κυρία Πρόεδρε του Συλλόγου,
έγκριτοι Ομιλητές,
κυρίες και κύριοι,
Θερμά συγχαρητήρια σε όλους τους αθλητές που συμμετείχαν στον Δόλιχο Δρόμο και στους Δολιχαίους αθλητές που διαπρέπουν σε πανελλαδικό επίπεδο.
Μπράβο στα μέλη και τους εθελοντές του Πολιτιστικού Συλλόγου που συνεχίζουν να διοργανώνουν ποιοτικές εκδηλώσεις.
tsaknakis12ofestival-
Θέλω, με την ευκαιρία αυτή, να εξάρω το έργο των δύο ομιλητών της σημερινής εκδήλωσης. Το έργο του κυρίου Κώστα Σαχινίδη είναι γνωστό στην περιοχή της Ελασσόνας. Έχει προσφέρει πολλά στον λαϊκό πολιτισμό και στη διάσωση της πολιτιστικής μας κληρονομιάς. Ο κύριος Κώστας Σπανός είναι ο εκδότης του Θεσσαλικού Ημερολογίου στο οποίο φιλοξενούνται σημαντικά άρθρα που διασώζουν και αναδεικνύουν την ιστορία ολόκληρης της Θεσσαλίας. Έχω την τιμή, τα τελευταία δύο χρόνια, να συνεργάζομαι με τον κύριο Σπανό, καθώς δημοσιεύονται και δικά μου άρθρα στο Θεσσαλικό Ημερολόγιο.
Για τη συγγραφή του βιβλίου, ακόμη, της ιστορίας της Δολίχης, για την οποία μίλησε προηγουμένως η Πρόεδρος του Συλλόγου, χρησιμοποιήθηκαν αρκετά άρθρα του Θεσσαλικού Ημερολογίου και ο κύριος Σπανός, αφού μελέτησε πρώτος το βιβλίο, μου έκανε την τιμή να το προλογίσει.

 

Τώρα, από τη θέση στην οποία βρίσκομαι σήμερα, θέλω να στείλω δύο μηνύματα. Δύο τελευταία μηνύματα από τη θέση του Προέδρου της Κοινότητας της Δολίχης. Ένα μήνυμα προς όλους εσάς και τους κατοίκους της περιοχής της Ελασσόνας και ένα μήνυμα προς τη Δημοτική Αρχή.
Προς όλους εσάς, θέλω να διατυπώσω μία προσωπική τοποθέτηση: ότι είμαστε μέλη μιας ευρύτερης, μιας συλλογικής οντότητας σε σχέση με την ιστορία του τόπου μας, τα αρχαιολογικά μνημεία και όλα τα στοιχεία του πολιτισμού της περιοχής της Ελασσόνας. Θεωρώ λανθασμένη την αντίληψη ότι το δικό μας το χωριό έχει την τάδε ιστορία ή το τάδε μνημείο, ενώ το δικό σας ή το τάδε χωριό έχει κάτι λιγότερο. Όλοι οι οικισμοί της Ελασσόνας έχουν να αναδείξουν κάτι ξεχωριστό και ιδιαίτερο. Αν αντιληφθούμε ότι είμαστε μέλη ενός ευρύτερου συνόλου θα κατανοήσουμε και την κοινή ιστορική πορεία της επαρχίας Ελασσόνας ως ένα σύνολο ενιαίο, το οποίο θα μας κινήσει το ενδιαφέρον για την αναζήτηση και την προβολή του. Να απαλλαγούμε, πρώτα, από τον στείρο τοπικισμό που οδηγεί μόνο σε προσωπικές και τοπικές αντιπαραθέσεις.
Προς τη Δημοτική Αρχή έχω να πω αυτό που πιστεύω: ότι η τοπική ιστορία από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα, οι αρχαιολογικοί χώροι που απαντώνται στη βόρεια Περραιβία και αρκετά ευρήματά τους εκτίθενται στο διαχρονικό μουσείο της Λάρισας, τα μοναστήρια, οι βυζαντινοί ναοί, τα λαογραφικά μουσεία και τόσα πολλά άλλα πράγματα ακόμη τα οποία εκτείνονται στη νοτιοδυτική πλευρά του Ολύμπου, δηλαδή στην επαρχία της Ελασσόνας, μπορούν να συνθέσουν ένα μοναδικό τουριστικό προϊόν που θα προκαλέσει την αύξηση της επισκεψιμότητας στην περιοχή. Μπορεί να γίνει αυτό, αλλά χρειάζεται η ανάλογη βούληση και ο σχεδιασμός από τη Δημοτική Αρχή.
Θα πει κανείς, πως είναι γραφικό να μιλάμε γι’ αυτό σε κάθε εκδήλωση όπως η σημερινή ή σε κάθε συνέδριο. Και θα έχει δίκιο. Θα έχει δίκιο επειδή δεν γίνεται η αρχή για να συζητάμε στην πορεία τα αποτελέσματα των όσων κάναμε και τους τρόπους για να βελτιώσουμε αυτά που θα κάνουμε.
Από τη μεριά μου, ως μέλος του Συμβουλίου της Κοινότητας Δολίχης, πλέον, αλλά και ως δημότης και μόνο, δηλώνω «παρών» σε κάθε ενέργεια που σκοπεύει να αναδείξει προς κατανάλωση τον πολιτισμό ολόκληρης της περιοχής της Ελασσόνας.
Σας ευχαριστώ που με ακούσατε.
Ευάγγελος Τσακνάκης
Πρόεδρος Κοινότητας Δολίχης

Επισκόπηση της Ιστορίας της Δολίχης (e-book)

Doliche-historyΤίτλος έργου: Επισκόπηση της Ιστορίας της Δολίχης
Συγγραφή: Ευάγγελος Β. Τσακνάκης
Πρόλογος του Εκδότη του Θεσσαλικού Ημερολογίου, Κώστα Σπανού
Έκδοση: Πολιτιστικός Σύλλογος Δολίχης «Η Τριπολίτιδα»
Έτος: 2019
Ταχ. Διεύθυνση: 402 00 Δολίχη Ελασσόνας
E-book (pdf)
ISBN: 978-960-98861-1-6

Απόσπασμα από τον πρόλογο του Εκδότη του Θεσσαλικού Ημερολογίου, Κώστα Σπανού:
Μεταξύ των φίλων της Θεσσαλικής Ιστορίας συμπεριλαμβάνεται και ο Ευάγγελος Τσακνάκης, ο συγγραφέας της ιστορίας της Δολίχης, της γενέτειράς του. Δεν διεκδικεί τις δάφνες του ιστορικού. Όμως, με υπομονή και επιμονή και κυρίως με υπευθυνότητα ανέτρεξε στη βιβλιογραφία, την οποία αξιοποίησε καταλλήλως και έτσι είναι σε θέση σήμερα να  προσφέρει στους συγχωριανούς του ένα χρήσιμο βιβλίο. Πρόκειται για την έκφραση της μεγάλης αγάπης του προς το χωριό του, για τη Δολίχη. Μακάρι να τον μιμηθούν και άλλοι για να γνωρίσουμε την ιστορία πολλών χωριών της Ελασσόνας.

Απόσπασμα από το σημείωμα του Εκδότη (Προέδρου του Πολιτιστικού Συλλόγου Δολίχης), Ευαγγελίας Γκόγκου:
Η παρούσα έκδοση αποφασίστηκε να διατίθεται δωρεάν, σε ηλεκτρονική μορφή, σε όποιον επιθυμεί να μελετήσει την ιστορία της Δολίχης. Πρόκειται για μία τεκμηριωμένη μελέτη και ο αναγνώστης θα αντλήσει πληροφορίες για την ονομασία του οικισμού, τα γεωγραφικά του χαρακτηριστικά και κυρίως για την ιστορία της Δολίχης από τα αρχαία χρόνια μέχρι σήμερα.

Για να κατεβάσετε το e-book(pdf) κάντε κλικ πάνω στην εικόνα του εξωφύλλου.

Παρουσίαση του βιβλίου «ΕΛΑΣΣΟΝΙΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ»

Πρόσκληση

Σας προσκαλούμε στην παρουσίαση του βιβλίου

«ΕΛΑΣΣΟΝΙΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ»

της φιλολόγου Μαρίας Π. Βουβούση, που θα πραγματοποιηθεί το Σάββατο 13 Απριλίου 2019 και ώρα 7:00 μ.μ. στην αίθουσα εκδηλώσεων του Πνευματικού Κέντρου της Ιεράς Μητρόπολης Ελασσόνας.

Το βιβλίο θα παρουσιάσουν ο υπεύθυνος του Κέντρου Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Κισσάβου και Ελασσόνας Ανδρέας Γκανάτσιος και ο πρόεδρος της Κοινότητας Δολίχης Ευάγγελος Τσακνάκης. Χαιρετισμό θα απευθύνει ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Ελασσόνας κ. Χαρίτων. Θα προλογίσει και θα συντονίζει ο εκδότης του «Θεσσαλικού Ημερολογίου» Κώστας Σπανός.

 

Αφιερωτές και αφιερώματα στα εκπαιδευτήρια της Τσαριτσάνης, κατά την περίοδο 1779-1856

Στο άρθρο του 75ου τόμου του Θεσσαλικού Ημερολογίου (σ. 113-124) αναλύονται οι εγγραφές του χειρογράφου με τους αφιερωτές και τα αφιερώματα στα εκπαιδευτήρια της Τσαριτσάνης, κατά την περίοδο 1779-1856.

Αποτυπώνονται τα ονόματα των αφιερωτών και το ποσό των γροσίων ή το είδος της προσφοράς τους για την ενίσχυση των εκπαιδευτηρίων και αναδεικνύεται το ενδιαφέρον των ανθρώπων εκείνης της εποχής για την παιδεία. Αναλύονται τα στοιχεία όπως προκύπτουν, ανά περίοδο (1779-1786, 1787-1800, 1803-1849 και 1852-1856), ενώ αναγνωρίζονται και γνωστά πρόσωπα που διαδραμάτισαν ιδιαίτερο ρόλο στην εθνική και τοπική ιστορία. Στο τέλος του κειμένου παρατίθεται το μεταγραμμένο χειρόγραφο και αλφαβητικός πίνακας των αφιερωτών.

Κάντε κλικ πανω στην εικόνα για να διαβάσετε το άρθρο:

sxoleia tsaritsanis

 

Ελασσονίτικα Στοιχεία περιόδου 1633-1674

Βουβάλα, Βούρμπα, ∆ιλήνηστα, Μάλησι, Σέλος, Τζαρηνητζάνη, Τούχληστα, Τράνοβω, είναι μερικά από τα ονόματα των οικισμών της Ελασσόνας όπως αναφέρονται σε χειρόγραφο της Μονής του Σπαρμού της περιόδου 1633-1674.

Βαενάς < βαγενάς· αυτός που κατασκευάζει βαένια-βαγένια για κρασί ή τυρί.
Βαλμάς· βοσκός αλόγων.
Καλαμαράς· γραμματικός.

Πασαλάς· κατασκευαστής πασάλων.
Ταμπάκης < τουρ. tabak· βυρσοδέψης
Τομαράς· έμπορος τομαριών, δερμάτων.
Τσαρουχάς· κατασκευαστής τσαρουχιών.
Χουλιαράς· αυτός που κατασκευάζει χουλιάρια, ξύλινα κουτάλια,

ήταν μερικά από τα επαγγέλματα της περιοχής της Ελασσόνας όπως καταγράφονται στο χειρόγραφο.

Ονόματα που εντοπίζονται είναι Γεώργιος, Θεόδωρος, Πούλιος, Κρουστάλλης, Κούρτης, Σταμάτα, Μαρία, Κυρατζού κ.ά. 

Σπανός, Κ. ΟΙ ΕΛΑΣΣΟΝΙΤΙΚΟΙ ΟΙΚΙΣΜΟΙ ΣΤΗΝ ΠΡΟΘΕΣΗ 84 ΤΗΣ ΜΟΝΗΣ ΤΟΥ ΣΠΑΡΜΟΥ (1633-1674). Θεσσαλικό Ημερολόγιο 2011, 60, 289-304.

Η πρώτη ακριβής μέτρηση ύψους βουνού από τον Ξεναγόρα στο αρχαίο Πύθιο

Ο Ξεναγόρας μεταξύ 3ου και 2ου αιώνα π.Χ. μέτρησε την υψομετρική διαφορά προς κορυφή του Ολύμπου, πιθανότατα μέχρι την κορυφή ΦΛΑΜΠΟΥΡΟ (2473 μ.) με μεγάλη ακρίβεια για την εποχή του.

Ο Ξεναγόρας, για να πετύχει αυτή την εκπληκτική ακρίβεια, χρησιμοποίησε αυστηρές γεωμετρικές μεθόδους και αξιόπιστα όργανα, κατά πάσα πιθανότητα το όργανο Διόπτρα (πρόδρομος του θεοδολίχου για τη μέτρηση των γωνιών), όπως περιγράφεται στο Περί Διόπτρας έργο του Ήρωνα Αλεξανδρέως δύο αιώνες περίπου αργότερα.

Η μέτρηση του ύψους μιας κορυφής του Δυτικού Ολύμπου από τον Ξεναγόρα, πιθανώς κατά την ελληνιστική περίοδο (3ος – 2ος αιώνας π.Χ.), επαληθεύεται σήμερα με μεγάλη ακρίβεια, ιδιαίτερα μετά την ταυτοποίηση του ναού του Πυθίου Απόλλωνα, ύστερα από τις τελευταίες αρχαιολογικές ανασκαφές της δεκαετίας του 1990 και του 2000.

Η μέτρηση αναφέρεται πιθανότατα στην υψηλότερη κορυφή του Δυτικού Ολύμπου με την ονομασία Φλάμπουρο, ορατή από το ναό του αρχαίου Πυθίου της Περραιβικής Τρίπολης. Το σφάλμα της μέτρησης είναι μικρότερο από 3%, της τάξης του 2% ή περίπου 50 μέτρων, με ακριβές υψόμετρο 2473 μέτρα. Η ιστορική πηγή του Πλούταρχου, στο έργο του Βίοι Παράλληλοι, συνδέεται με την ιστορική μάχη της Πύδνας του 168 π.Χ. και την ύπαρξη της σχετικής επιγραφής στο ιερό του Πυθίου Απόλλωνα. 

Η μεθοδολογία μέτρησης από τον Ξεναγόρα θα πρέπει να ομοιάζει αρκετά με εκείνες των Προτάσεων 8 και 12 που περιγράφει ο Ήρων στο περί Διόπτρας έργο του δύο περίπου αιώνες αργότερα και τη χρήση κάποιας μορφής διόπτρας.Η διερεύνηση της επίδρασης των σφαλμάτων σε συνδυασμό με τη μετρητική διαδικασία και τα γεωμετρικά χαρακτηριστικά της περιοχής του ναού του Απόλλωνα επιβεβαιώνουν την ακρίβεια της μέτρησης.Η εκπληκτική ακρίβεια της μέτρησης του Ξεναγόρα σε συνδυασμό με την επαλήθευση των ιστορικών πηγών δικαιολογημένα κατατάσσουν τη μέτρηση αυτή ως την πρώτη επιστημονική και πλέον ακριβή υψομέτρηση βουνού στην αρχαιότητα.
Πηγή: Α. Φωτίου

Καθηγητής ΑΠΘ, Τομέας Γεωδαισίας και Τοπογραφίας, Εργαστήριο Γεωδαιτικών Μεθόδων και Δορυφορικών Εφαρμογών, Πολυτεχνική Σχολή, Τμήμα Αγρονόμων και Τοπογράφων Μηχανικών.

https://www.researchgate.net/publication/303338690

https://www.researchgate.net/publication/303667378

Αρχαιολογικός Χώρος Δολίχης

Δύο θέσεις διεκδικούν την ταύτισή τους με τη Δολίχη. Η πρώτη βρίσκεται νοτιοανατολικά του Σαρανταπόρου, όπου εντοπίστηκε εκτεταμένη οχύρωση ελληνιστικών χρόνων και η δεύτερη στο λόφο “Καστρί”, 3 χλμ. δυτικά του σημερινού χωριού Δολίχη, στην αριστερή όχθη του ποταμού Τιταρήσιου.

Εδώ αποκαλύφθηκαν τμήμα οχυρωματικού περιβόλου, αποθήκες και εργαστήρια σε επαφή με το τείχος και τρεις τρίκλιτες βασιλικές, η μία στο χώρο της ακρόπολης. ο οικισμός “Καστρί” φαίνεται να εγκαταλείπεται κατά τον 7ο αιώνα μ.Χ., πιθανόν λόγω αβαροσλαβικών επιδρομών.