Η αρχαία Ολοσσών

Η αρχαία Ολοσσών (ή Ολοοσών) τοποθετείται απ’ όλους τους μελετητές στην ίδια θέση με τον σημερινό οικισμό της Ελασσόνας και χαρακτηρίζεται από τη διαχρονική της κατοίκηση, λόγω της οποίας τα σωζόμενα λείψανα είναι σχεδόν ανύπαρκτα.

unnamed-file

Στα χρόνια της μακεδονικής κυριαρχίας η αρχαία Ολοσσών δεν διαδραματίζει σπουδαίο ρόλο καθώς δεν βρισκόταν στον κύριο οδικό άξονα από τη Θεσσαλία για τη Μακεδονία, όπως η αρχαία περραιβική Τρίπολη (Άζωρος, Δολίχη, Πύθιο).

Η ακρόπολη της αρχαίας πόλης τοποθετείται στο ύψωμα στο οποίο σήμερα είναι κτισμένη η μονή της Παναγίας Ολυμπιώτισσας. Στη συνοικία «Βαρούσι», στη δεξιά όχθη του Ελασσονίτικου ποταμού, εντοπίζεται η κάτω πόλη, ενώ στην αριστερή όχθη απλώνονται τα νεκροταφεία από τα οποία ανασκάφθηκαν τάφοι της Εποχής του Σιδήρου

Advertisements

Η πόλη των Γόννων

022bceb1cf81cf87ceb1ceafceb1-02Η πόλη των Γόννων της αρχαίας Περραιβίας θεωρείται σημαντική από τους μελετητές. Βρίσκεται στην αριστερή όχθη του Πηνειού και σε απόσταση 4 χλμ. δυτικά από την είσοδο του περάσματος των Τεμπών στη θέση «Καστρί» ή «Παλαιόκαστρο» των νότιων υπωρειών του Κάτω Ολύμπου.

Η περιοχή κατοικείτο τουλάχιστον από τα μυκηναϊκά χρόνια  Η θέση της ήταν στρατηγική αφού ήλεγχε αφενός τις δύο κύριες διόδους επικοινωνίας της ανατολικής Θεσσαλίας με την Μακεδονία (μέσω των Τεμπών και μέσω των περασμάτων του Κάτω Ολύμπου) αφετέρου την έξοδο από την ενδοχώρα προς τη θάλασσα.

Η πόλη των Γόννων διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στο αμυντικό σύστημα των Μακεδόνων τόσο κατά την κυριαρχία τους στη Θεσσαλία όσο και στους επόμενους Μακεδονικούς Πολέμους

Ομηρικός ύμνος προς τον Απόλλωνα

8319172_origΗ Περραιβία απαντάται στον ομηρικό ύμνο προς τον Απόλλωνα, όταν κατά την περιγραφή του ταξιδιού του θεού, περιλαμβάνεται και η χώρα των Περραιβών.

«῎Η πού τή γῆ περπάτησες ἑκατηβόλε ᾿Απόλλων
σάν ἄρχισες γυρεύοντας χρηστήριο στούς ἀνθρώπους.
Στήν Πιερία στήν ἀρχή ἀπ᾿ τόν ῎Ολυμπο ἐκατέβης τό Λέκτο τόν ἀμμουδερό παρέκαμψες
καί τούς Αἰνιᾶνες, μέσα ἀπ᾿ τῶν
Περραιβῶν τή χώρα,
κι εὐθύς στήν ᾿Ιωλκό ἀφίχθης
καί στό Κηναῖο τῆς καραβοξακουσμένης Εὔβοιας ἀποβιβάστης»

Ομηρικοί Ύμνοι. Προς Πύθιο Απόλλωνα. Μτφρ-επιμ. Τριτσιμπίδας, Γ. Στο tritsibidas.gr. Διαθέσιμο στο: http://goo.gl/mW86CG [Ημερομηνία πρόσβασης: 23.8.2012].

 

Η Κύφος της Περραιβίας

200px-StraboΟ Στράβων αναφέρει ότι κατά τον διωγμό των Περραιβών από τους Λαπίθες, τα ορεινά μέρη παρέμειναν στους Περραιβούς κοντά στον Όλυμπο και τα Τέμπη, όπως η Κύφος, η Δωδώνη και η περιοχή του Τιταρήσιου ποταμού που πηγάζει από το όρος Τιτάριο που συμφύεται με τον Όλυμπο.

Επειδή οι Περραιβοί και οι Λαπίθες κατοικούσαν μαζί ο Σιμωνίδης τους αποκαλεί όλους Πελασγιώτες. Η Κύφος, ακόμη, αναφέρεται ως περραιβικό βουνό με οικισμό από τον Στράβωνα, στο οποίο παρέμειναν ορισμένοι Αινιάνες μετά το διωγμό τους από τους Λαπίθες.

Στράβων (αρχαίες πηγές). Γεωγραφικών Θ, V.20. Στο ΒΙΚΙΘΗΚΗ: «[…]καὶ τὸ ἐνταῦθα Περραιβικὸν ὑπὸ τούτοις τετάχθαι ὡς ἐπὶ πλέον, τὰ δ᾽ ὀρεινότερα χωρία πρὸς τῶι Ὀλύμπωι καὶ τοῖς Τέμπεσι τοὺς Περραιβούς, καθάπερ τὸν Κύφον καὶ τὴν Δωδώνην καὶ τὰ περὶ τὸν Τιταρήσιον, ὃς ἐξ ὄρους Τιταρίου συμφυοῦς τῶι Ὀλύμπωι […] Διὰ δὲ τὸ ἀναμὶξ οἰκεῖν Σιμωνίδης Περραιβοὺς καὶ Λαπίθας καλεῖ τοὺς Πελασγιώτας ἅπαντας». Θ, V.22: «Οἱ μὲν οὖν Αἰνιᾶνες οἱ πλείους εἰς τὴν Οἴτην ἐξηλάθησαν ὑπὸ τῶν Λαπιθῶν, κἀνταῦθα δὲ ἐδυνάστευσαν ἀφελόμενοι τῶν τε Δωριέων τινὰ μέρη καὶ τῶν Μαλιέων μέχρι Ἡρακλείας καὶ Ἐχίνου, τινὲς δ᾽ αὐτῶν ἔμειναν περὶ Κύφον, Περραιβικὸν ὄρος ὁμώνυμον κατοικίαν ἔχον».

  • Στράβων. Γεωγραφικών Θ΄. Άπαντα 9. (Ανατολική Ελλάδα). Μτφρ. Θεοδωρίδης, Π. σχόλια: Φιλολογική Ομάδα Κάκτου, 1994. Αθήνα: Κάκτος.

Ο Μάντης Μόψος

Ο μάντης Μόψος κατέφθασε από τον Τίταρον

  • (παραπόταμο εβδομήντα χιλιομέτρων του Πηνειού ποταμού που πηγάζει από τις δυτικές κλιτύες του Ολύμπου, κατευθύνεται δυτικά, νοτιοδυτικά και συμβάλλει με τον Πηνειό)

για να συμμετάσχει στην Αργοναυτική Εκστρατεία.

«Έπειτα ανεγνώρισα τον Κάστορα, τον ιπποδαμαστήν, και τον Πολυδεύκη και τον Μόψον από τον Τίταρον, τον οποίο η Αρηγονίς, αφού ενυμφεύθη τον Άμπυκα, εγένησε κάτω από την Χαονίαν βαλανιδιά» […] «Και τότε λοιπόν εφώναξεν εις το μέσον όλων των ηρώων ο Μόψος –διότι αυτός τα έμαθεν αυτά από την ιδικήν του μαντικήν τέχνην – δια να παρακαλέσουν εμέ, ενώ θα εβάδιζον εις την εκτέλεσιν του έργου».

  • Τα Ορφικά. Γενική Εισαγωγή Πασσά, Ι. Μτφρ. Μαγγίνα, Σπ., άνευ χρονολογία έκδοσης. Αθήνα: Εγκυκλοπαίδεια του Ήλιου.
Μοψος Καλυδώνιος ΚάπροςΟ Μόψος, τρίτος από αριστερά, στο κυνήγι του καλυδώνιου κάπρου.
Μελανόμορφη κύλικα των αγγειοπλαστών Αρχικλή και Γλαυκύτη, περίπου 540 π.Χ. Μόναχο, Staatliche Antikensammlungen

Ακόμη, ο Μόψος, μαζί με άλλους επιφανείς ήρωες –μεταξύ των οποίων και ο Λαπίθης Πειρίθους, τη σχέση του οποίου με την Περραιβία θα διαπιστώσουμε στη συνέχεια– όπως παραδίδει και ο Οβίδιος Πούβλιος Νάζων (43 π.Χ. – 17 μ.Χ), συμμετείχε στο κυνήγι του Καλυδώνιου Κάπρου. Επρόκειτο για ένα φοβερό τέρας που έστειλε η θεά Άρτεμις στην Καλυδώνα της Αιτωλίας για να σκοτώσει τους γεωργούς και να καταστρέψει τις σοδειές τους, επειδή ο Οινεύς -βασιλιάς της Καλυδωνίας- αμέλησε να συμπεριλάβει τη θεά στις ετήσιες θυσίες του προς τους δώδεκα θεούς του Ολύμπου.

  • Οβίδιος. Μεταμορφώσεις. Τα Οκτώ Πρώτα Βιβλία. Μτφρ. Παπαγεωργίου, Α. Παπαφωτίου, Γ., 1886. Αθήνα: Ανέστης Κωνσταντινίδης.

 

Προβολή βίντεο 3D για την περιοχή του Ολύμπου

Την Πέμπτη 11 Ιανουαρίου 2018 και ώρα 11.00 πμ, θα πραγματοποιηθεί η πρώτη προβολή του στερεοσκοπικού περιεχομένου – βίντεο 3D, για την περιοχή του Ολύμπου, στο Μουσείο Ψηφιακής Προβολής «Αίθουσα Β. Φαρμάκη» στην Ελασσόνα σε συνδιοργάνωση της Περιφέρειας Θεσσαλίας και του Δήμου Ελασσόνας.

cf86ceb1cf81cebcceb1cebaceb7

Ελασσονίτικα Στοιχεία περιόδου 1633-1674

Βουβάλα, Βούρμπα, ∆ιλήνηστα, Μάλησι, Σέλος, Τζαρηνητζάνη, Τούχληστα, Τράνοβω, είναι μερικά από τα ονόματα των οικισμών της Ελασσόνας όπως αναφέρονται σε χειρόγραφο της Μονής του Σπαρμού της περιόδου 1633-1674.

Βαενάς < βαγενάς· αυτός που κατασκευάζει βαένια-βαγένια για κρασί ή τυρί.
Βαλμάς· βοσκός αλόγων.
Καλαμαράς· γραμματικός.

Πασαλάς· κατασκευαστής πασάλων.
Ταμπάκης < τουρ. tabak· βυρσοδέψης
Τομαράς· έμπορος τομαριών, δερμάτων.
Τσαρουχάς· κατασκευαστής τσαρουχιών.
Χουλιαράς· αυτός που κατασκευάζει χουλιάρια, ξύλινα κουτάλια,

ήταν μερικά από τα επαγγέλματα της περιοχής της Ελασσόνας όπως καταγράφονται στο χειρόγραφο.

Ονόματα που εντοπίζονται είναι Γεώργιος, Θεόδωρος, Πούλιος, Κρουστάλλης, Κούρτης, Σταμάτα, Μαρία, Κυρατζού κ.ά. 

Σπανός, Κ. ΟΙ ΕΛΑΣΣΟΝΙΤΙΚΟΙ ΟΙΚΙΣΜΟΙ ΣΤΗΝ ΠΡΟΘΕΣΗ 84 ΤΗΣ ΜΟΝΗΣ ΤΟΥ ΣΠΑΡΜΟΥ (1633-1674). Θεσσαλικό Ημερολόγιο 2011, 60, 289-304.