Η Γοργόνα στο Τέμπλο Κοκκινοπηλού

Σε ξυλόγλυ­πτο διάκοσμο στο Άγιον Όρος εμφανίζονται για πρώτη φορά θέματα όπως ανθοφό­ροι βλαστοί, γιρλάντες από άνθη, πουλιά, αγγελάκια, θρησκευτικές σκηνές, φανταστικές μορφές -π.χ. γοργόνες με δι­πλή ουρά-, καθώς και τα διακριτικά ενσωματωμένα μπαρόκ μοτίβα (συστρεφόμενα φύλλα άκανθας, ψευδοθυρεοί), δημιουργώντας μια πλούσια σύνθεση που αποτέλεσε πρότυπο για τις μεταγενέστερες δημιουργίες.

Ο τύπος της γοργόνας με διπλή ουρά α­παντά σε διάφορα ξυλόγλυπτα τέμπλα όπως της Αγίας Παρασκευής Κοκκινοπηλού Ολύμπου, στα τέμπλα του Προδρόμου Καρδί­τσας, της Θεοτόκου Καστανιάς Αγράφων, στους Ταξι­άρχες Λάιστας Ζαγορίου, στον Άγιο Νικόλαο του Καπέσοβου κ.ά.

Γοργόνα με διπλή ουρά: Λεπτομέρεια τέμπλου Αγίας Παρασκευής Κοκκινοπηλού

Οι γυμνό­στηθες γοργόνες φανερώνουν πιθανότατα ιταλική επίδραση, καθώς συναντώνται σε ξυλόγλυπτα τέμπλα της Ζακύνθου στα τέλη του 17ου αιώνα. Εξάλλου, ο τύπος αυτός της γυμνόστηθης γορ­γόνας που κρατά με απλωμένα τα χέρια τις δύο άκρες της ουράς της υπάρχει σε ανάγλυφη μετόπη που ανή­κει στον εξωτερικό διάκοσμο του καθεδρικού ναού της Modena και χρονολογείται στον 12ο αιώνα.

Η γοργόνα στα ξυλόγλυπτα τέμπλα κατατάσσεται από τον Κίτσο Μακρή με επιφυλάξεις στα αποτρεπτι­κά θέματα. Σε αυτό τον οδηγεί η εμφάνισή της σε τοι­χογραφίες ανάμεσα στα τέρατα της Αποκάλυψης και λόγω της θέσης της πάνω από την Ωραία Πύλη των τέμπλων (Αγία Κυριακή Τσαγκαράδας, Αγία Κυρια­ κή Ζαγοράς, Αγία Μαρίνα Κισσού, Ταξιάρχες Τσα­γκαράδας).

 

____________________

Σχετικές Πηγές:

Γουλάκη-Βουτυρά, Α. (2018). Δείγματα μαρμαρογλυπτικής του Αιγαίου στο Μουσείο Μπενάκη. Μουσείο Μπενάκη, 2, 111-123. doi:http://dx.doi.org/10.12681/benaki.18191

Λιάκος, Δ. (2011). Έργα ξυλογλυπτικής στη μονή Ιβήρων Αγίου Όρους (17ος και 18ος αιώνας). Δελτίον της Χριστιανικής Αρχαιολογικής Εταιρείας, 30, 301-312. doi:http://dx.doi.org/10.12681/dchae.660

Παγκόσμια συνάντηση αθλητών Παραπέντε στον Όλυμπο

Σε εξέλιξη βρίσκεται και θα κορυφωθεί τις επόμενες μέρες παγκόσμια συνάντηση αθλητών Παραπέντε στον Όλυμπο και συγκεκριμένα στα χωριά Καλύβια και Κοκκινοπηλος Όλύμπου.

Καθημερινά δεκάδες αθλητές από όλο τον κόσμο βρίσκονται στο σημείο απογείωσης γνωστό ως «τουρτοφωλιά» για να πετάξουν από εκεί μέχρι τις κορυφές του Όλύμπου.
Η συγκεκριμένη περιοχή έχει γνωστή παγκοσμίως χάρη στο ανάγλυφο του μυθικού βουνού και τις ιδιαιτέρες κλιματολογικές συνθήκες που το κάνουν μοναδικό σε όλο τον κόσμο.

Παράλληλα με τους αθλητές που έρχονται για να πετάξουν , στον Κοκκινοπηλό βρίσκονται 50 εκπαιδευτές παραπέντε από όλο τον κόσμο οι οποίοι στο σχολείο του χωριού πραγματοποιούν workshop για τις τελευταίες εξελίξεις στο άθλημα του Παραπέντε. Όι εκπαιδευτές εκπροσωπούν σχολές από όλο τον κόσμο μερικές από τις οποίες έχουν χιλιάδες μέλη.

Ό Όλυμπος θεωρείται από τους καλύτερους προορισμούς για αυτού του είδους τον εναλλακτικό τουρισμό, λόγω της μορφολογίας και των κλιματολογικών συνθηκών που δημιουργούν τα κατάλληλα θερμικά αέρια ρεύματα . Τα σημεία απογείωσης των αθλητών βρίσκονται στα Καλύβια Ολύμπου, στην Καρύα και την Καλλιπεύκη.

Μάλιστα, εκτιμάται ότι το 2019 οι αθλητές που θα επισκεφτούν την περιοχή για να κάνουν το άθλημα του Παραπέντε θα ξεπεράσουν τους 5.000. Η συγκεκριμένη περιοχή είναι παράδεισος για τους ανθρώπους που κάνουν το άθλημα του παραπέντε έχει γίνει παγκοσμίως γνωστό ως το καλύτερο πεδίο για Παραπέντε στον Κόσμο και είναι κάτι ανάλογο όπως είναι περιοχή της Χαβάης για τους σέρφερς.

Συνεχώς κοντά στηρίζοντας την προσπάθεια βρίσκετε ο π. Αντιπεριφερειάρχης Θανάσης Παιδής ο όποιος δήλωσε:

“Συνεχίζουμε τις προσπάθειες ανάπτυξης της ευρύτερης περιοχής του Ολύμπου. Οι δυνατότητες που έχει το μυθικό βουνό του Ολύμπου είναι τεράστιες. Ο αθλητικός τουρισμός είναι μόνο ένα κομμάτι του. Το άθλημα του Παραπέντε έχει πολύ μεγάλες προοπτικές για την περιοχή μας, κάθε χρόνο περίπου πέντε χιλιάδες τουρίστες επισκέπτονται την περιοχή για να κάνουν το άθλημα του παραπέντε. Σε όλο τον κόσμο ασχολούνται με το Παραπέντε περίπου δυο εκατομμύρια άνθρωποι. Είναι σίγουρο βελτιώνοντας αρχικά τις υποδομές που χρειάζονται αθλητές τόσο για την πρόσβαση όσο και τα σημεία απογείωσης και προσγείωσης ο αριθμός αυτός θα αυξηθεί. Μέχρι τώρα στην περιοχή είχαμε κυρίως Γερμανούς και είναι σημαντικό να ανοίξει και η αγορά της Ευρώπης και της Ασίας καθώς αυτό θα μας κάνει αισιόδοξους για το μέλλον. Θέλουμε να έχουμε τουρισμό 365 μέρες το χρόνο και ο αθλητικός τουρισμός μπορεί να μας βοηθήσει σημαντικά σε αυτό” τόνισε ο κ. Θανάσης Παιδής.

Ό Στέλιος Μακροβασίλης Εκπαιδευτής Παραπέντε και ιδιόκτητης του γραφείου Olympic Wings που ασχολείται με τον εναλλακτικό τουρισμό τόνισε:

“Όταν ξεκινήσαμε να δραστηριοποιούμαστε στην περιοχή κανείς από τους ντόπιους δεν πίστευε την εξέλιξη που θα είχαμε. Η περιοχή είναι πανέμορφη και μοναδική. Φέρνουμε χιλιάδες τουρίστες από το εξωτερικό και έχουμε δημιουργήσει αρκετές θέσεις εργασίας. Αυτή τη στιγμή ο Όλυμπος μπορεί να γίνει το Παγκόσμιο κέντρο για το Παραπέντε κάτι που θα αλλάξει τελείως την περιοχή . Το Παραπέντε είναι ακριβό σπορ αφού ο εξοπλισμός κάνει από 3.000 έως 10.000 ευρώ και οι τουρίστες που ασχολούνται και έρχονται στην περιοχή ανήκουν στις υψηλά εισοδηματικές κατηγορίες κάτι που σημαίνει ότι είναι τουρίστες που μπορούν να ξοδέψουν. Οι περισσότεροι είναι εργοστασιάρχες, επιχειρηματίες, σύμβουλοι και στελέχη επιχειρήσεων. Το μεγάλο πρόβλημα είναι οι υποδομές και κυρίως όσον αφορά τα καταλύματα. Σε αυτό το σημείο θέλω να ευχαριστήσω όλους τους κατοίκους της περιοχής και ιδιαίτερα τον Θανάση Παιδή που όλοι τους είναι συνεχώς κοντά μας και μας προσφέρουν μεγάλη βοήθεια σε ό,τι χρειαστεί.

Το Φαράγγι της Χράπας

Χράπα είναι η ονομασία μεγάλης χαράδρας της περιοχής, κυρίως, βόρεια του χωριού Κρανέα ή Κρανιά (γνωστή και ως Ξηροκρανιά) της Ελασσόνας, μήκους πάνω από 10 χλ. Το ρέμα που τρέχει στον πυθμένα του φαραγγιού οι Κρανιώτες το λένε Μουράντα, άγνωστης ετυμολογίας, ενώ η Χράπα είναι παλαιοσλάβικη λέξη που σημαίνει χαράδρα.

Η Χράπα σχηματίστηκε (προ χιλιάδων χρόνων) από τη ροή των νερών των παγετώνων που υπήρξαν στο οροπέδιο της Δεσκάτης- Λουτρού και λίμνης στην περιοχή Κρανιώτικη-Λουτριώτικη ποταμιά, του μετώπου του παγετώνα, με αποδεικτικά στοιχεία τις τεράστιες σχεδόν σφαιρικές πέτρες που βλέπουμε πλάϊ στο σημερινό δρόμο προς Δεσκάτη μετά τη γέφυρα του Τσιγαρίδα. Ίδιες πέτρες (κατάλοιπο λιθώνα ενός παγετώνα) συναντούμε και στην αρχή του άλλου ρέματος-μικρότερης χαράδρας-του Παλιομάντανου ΝΔ της Δεσκάτης- Παλιογκορτσιάς που οδηγεί τα νερά στη Συκιά. Τα νερά της Χράπας ενώνονται στη Βαλανίδα με τα βρόχινα νερά της Κρανιάς και κοντά στο Κεφαλόβρυσο ενώνονται με τα νερά του Βούλγαρη- Τιταρήσιου που χύνονται κι αυτά στην ποταμιά Συκιάς-Δαμασίου δίπλα στο Παλαίοκαστρο Ελασσόνας.

Πηγή: Εφ. ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ

Εντοπίστηκε αρχαίο άγαλμα 1,5 μ. στον αρχαιολογικό χώρο Δολίχης

Στην περιοχή κοντά στον αρχαιολογικό χώρο Δολίχης βρέθηκε ένα ακέφαλο ανδρικό άγαλμα από αγρότη τη στιγμή που όργωνε το χωράφι του.

Το εύρημα, ύψους περ. 1.5 μ., παραδόθηκε στην Εφορεία Αρχαιοτήτων Λάρισας, η οποία θα προχωρήσει στην εξέτασή του.

Το υπουργείο Πολιτισμού είναι ενήμερο για το θέμα.

Το εύρημα πιθανολογείται ότι ανήκει στη ρωμαϊκή εποχή.

Μιλώντας στην ΕΡΤ ο 76χρονος από την Κοκκινόγη, τόνισε ότι «ήταν βράδυ, λίγο μετά τις 8, όργωνα το χωράφι και κάποια στιγμή το τρακτέρ δεν προχωρούσε. Κατέβηκα να δω τι συμβαίνει και διαπίστωσα ότι υπήρχε ένας βράχος. Με πολύ κόπο μέσα στο σκοτάδι κατάφερα να το βγάλω και το άφησα στην άκρη, χωρίς να γνωρίζω τι είναι. Την επομένη το πρωί, πήγα στο χωράφι να συνεχίσω το όργωμα και την σπορά, έσπειρα κριθάρι και τότε διαπίστωσα ότι δεν είναι ένας απλός βράχος αλλά ένα άγαλμα. Άμεσα, ενημέρωσα την αστυνομία και αυτή την αρχαιολογική υπηρεσία. Πήγαμε στο χωράφι, τους είπα πως το βρήκα, το πήραν και έφυγαν, αφού με ευχαρίστησαν».

Στην ΕΡΤ μίλησε και ο αδερφός του, Φώτης, που καλλιεργούν μαζί το συγκεκριμένο χωράφι και επεσήμανε ότι «είναι η πρώτη φορά στα 40 χρόνια που καλλιεργούμε το χωράφι που βρήκαμε αρχαίο αντικείμενο. Το βρήκαμε ακέφαλο και από την πρώτη στιγμή ο αδερφός μου ενημέρωσε την αστυνομία που ήρθε στο χωράφι μαζί με την αρχαιολογική υπηρεσία».

ΕΡΤ, Εφημερίδα ΕΘΝΟΣ, Εφημερίδα ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗΕφημερίδα iEFIMERIDA, Εφημερίδα ΠΡΩΤΟ ΘΕΜΑ

agalma-elassona

Φωτογραφία αρχείου, από τον αρχαιολογικό χώρο της Δολίχης

Τεκτονικές συνθήκες σπηλαιογένεσης στο σπήλαιο “Μελισσότρυπα” Κεφαλόβρυσου Ελασσόνας

Από την περίληψη της διπλωματικής:

Η Μελισσότρυπα Κεφαλοβρύσου αποτελεί τη σημαντικότερη γνωστή υπόγεια καρστική μορφή του καρστικού συστήματος της Κρανιάς Ελασσόνας. Το σπήλαιο διανοίγεται σε μάρμαρα της συνεχούς ανθρακικής σειράς της Κρανιάς, καλύπτει έκταση 0,06km2 και έχει συνολικό μήκος χαρτογραφημένων διαδρόμων περίπου 2103,6m. Το υψόμετρο στην περιοχή του στομίου της εισόδου είναι 299m ενώ στο εσωτερικό του φθάνει σε βάθος μέχρι και -47,3m , δηλαδή σε απόλυτο υψόμετρο 251,7m, όπου συναντάται η στάθμη του υπόγειου καρστικού υδροφορέα.Η Μελισσότρυπα αποτελεί καρστικό υπογενές σπήλαιο, το οποίο έχει περάσει από τη φρεατική φάση σπηλαιογένεσης στη ζώνη κατείσδυσης. Η υπογενής προέλευσή του αποδεικνύεται από τις εναπομείνουσες μορφές διάλυσης και ανάπτυξης του σπηλαίου, τα σπηλαιοθέματα γύψου και από τον εντοπισμό συγκέντρωσης H2S στις λίμνες του σπηλαίου. Αποτελείται από έναν κύριο καρστικό αγωγό, που υπόκειται σε καταρρευσιγενή μορφολογία, και επιμέρους λαβυρινθώδη τμήματα. Το καθεστώς της κατάρρευσης τμημάτων της οροφής επηρεάζει ακόμη και τα επιμέρους διευρυμένα τμήματα του κύριου αγωγού δημιουργώντας μεγάλες αίθουσες στο σπήλαιο. H μορφή του σπηλαίου και ο τρόπος διάνοιξης δείχνουν ότι η σπηλαιογένεση ακολούθησε τις επικρατούσες τεκτονικές ασυνέχειες.

Δείτε εδώ ολόκληρη τη μεταπτυχιακή διατριβή:

Βαξεβανόπουλος Μάρκος, Τεκτονικές συνθήκες σπηλαιογένεσης στο σπήλαιο “Μελισσότρυπα” Κεφαλόβρυσου Ελασσόνας, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, 2006.

Η περραιβική Όρθη

Η Όρθη αναφέρεται ως πόλη της Θεσσαλίας, η οποία απέστειλε στρατό στον Τρωικό Πόλεμο. Στον «Νεών κατάλογο» της Ιλιάδας, ραψ. Β 738-741, η Όρθη, η Γυρτώνη, η Άργισσα, η Ηλώνη και η Ολοοσσόν, είχαν τον Πολυποίτη ως κοινό αρχηγό στον Τρωικό Πόλεμο.

Ομήρου Ιλιάδα, ραψ. Β 738-741
[…] Από Γυρτώνην, Άργισσαν, απ᾽ Όρθην, απ᾽ την πόλιν
Ηλώνην και από την λευκήν Ολοοσσόν όσ᾽ ήλθαν,
τους διοικούσ᾽ ο ατρόμητος στην μάχην Πολυποίτης,
που έγγονος ήταν του Διός κι υιός του Πειριθόου [..]

Ο Στράβων (9, 5, 19) θεωρεί ότι η Όρθη δεν ήταν πόλη αλλά η ακρόπολη της Φάλαννας:

[..] Ὄρθην δὲ τινὲς τὴν ἀκρόπολιν τῶν Φαλανναίων εἰρήκασιν [..]

xarths-perevia

H Xαρτογραφική απεικόνιση της Περραιβικής Τρίπολης στο πέρασμα των αιώνων

Εδώ και περίπου 2000 χρόνια, ο τόπος μας αφήνει το στίγμα του σε χάρτες και βιβλία, σε σχολές και βιβλιοθήκες, σε μοναστήρια, σε επώνυμους εκδοτικούς οίκους και συμμετέχει στο πολιτισμικό γίγνεσθαι και τη διαμόρφωση της ταυτότητας του ελληνισμού. 

Το αποτέλεσμα της απεικόνισης των φυσικών και τεχνητών χαρακτηριστικών είναι ο χάρτης.

Η παρουσίαση του Αριστείδη Φωτίου, καθηγητή Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, Πολυτεχνική Σχολή –Τομέας Γεωδαισίας και Τοπογραφίας “H Xαρτογραφική απεικόνιση της Περραιβικής Τρίπολης στο πέρασμα των αιώνων. Από τη Γεωγραφία του Πτολεμαίου στη Χάρτα του Ρήγα”.

figure-fig1

Γη και γεωργοί της Θεσσαλίας κατά την Τουρκοκρατίαν

tsopotos

Γη και γεωργοί της Θεσσαλίας κατά την Τουρκοκρατίαν / Δ. Κ. Τσοποτού.
Συγγραφέας: Τσοποτός, Δημήτριος Κ., 1860-1939.
Τόπος Έκδοσης: Βόλος
Εκδότης: Εκ του τυπογραφείου της εφημερίδος η Θεσσαλία.
Έτος Δημοσίευσης: 1912
Φυσικές Διαστάσεις: 273 σ. , ; 25 εκ.

Περίληψη

[…] Η γεωργία υπήρξε πηγή βιοπορισμού και πλουτισμού των αρχαίων κοινωνιών ασυγκρίτως μεγαλειτέρα πάσης άλλης, οι δε εκ ταύτης φόροι και δασμοί απετέλουν την ευρυτέραν και παγιωτέραν βάσιν, επί της οποίας εστηρίζοντο τα οικονομικά των αρχαιοτέρων πολιτειών, επομένως η στρατιωτική αυτών ισχύς και η ασφάλεια. Την προέχουσαν ταύτην θέσιν κατείχεν η Γεωργία, διότι το εμπόριον, η βιομηχανία, η συγκοινωνία, η ασφάλεια του ατόμου, το κεφάλαιον και η τραπεζική πίστις, ευρίσκοντο κατά τους αρχαιοτέρους χρόνους εις νηπιώδη κατάστασιν, εν συγκρίσει, προς την νυν τεραστίαν αυτών ανάπτυξιν. Άνευ όθεν ακριβεστέρας γνώσεως της τύχης των γεωργών και της γεωκτησίας είναι αδύνατος η πλήρης κατανόησης της ηθικής και υλικής υποστάσεως λαού τίνος και των παραγόντων το μεγαλείον, ή την κατάπτωσιν αυτού βαθυτέρων αιτίων. […]

Διατίθεται ψηφιακά: Ανέμη – Ψηφιακή Βιβλιοθήκη Νεοελληνικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Κρήτης:

Τσοποτός, Δημήτριος Κ., 1860-1939, Γη και γεωργοί της Θεσσαλίας κατά την Τουρκοκρατίαν / Δ. Κ. Τσοποτού, Εν Βόλω: Εκ του τυπογραφείου της εφημερίδος η Θεσσαλία, 1912.

Οι οικισμοί της Ελασσόνας γύρω στο 1750

Από τις εγγραφές του υπ’ αρι. 100 χειρογράφου της Μονής Μεταμορφώσεως του Σωτήρος των Μετεώρων (Μεγ. Μετεώρου), οι οποίες είναι αποτέλεσμα καταγραφής του ταξιδίου ζητείας ενός μετεωρίτη μοναχού, αποτυπώνονται, λεπτομερώς, τα στοιχεία των δωρητών, τα πληθυσμιακά δεδομένα και τα οικονομικά αποτελέσματα του ταξιδίου στην Ελασσόνα και τους οικισμούς της, στα μέσα περίπου του 18ου αιώνα (1750).

Ο μοναχός του Μεγάλου Μετεώρου επισκέφθηκε συνολικά 48 οικισμούς της Ελασσόνας. Οι 34 από αυτούς είναι γνωστοί, ενώ οι υπόλοιποι 14 είτε είναι απροσδιόριστοι είτε έχουν διαλυθεί.

Ο Κώστας Σπανός στο 12ο Φεστιβάλ «Περραιβική Τρίπολις»

Ο Κώστας Σπανός, εκδότης του Θεσσαλικού Ημερολογίου, στην ομιλία του στο 12ο Φεστιβάλ «Περραιβική Τρίπολις» (Δολίχη, 21-7-2019) παρουσίασε Τα χωριά βορείως της Ελασσόνας το 1521.

Τα στοιχεία που παρουσίασε είχαν εξαιρετικό ενδιαφέρον, καθώς παρουσιάστηκε το ιστορικό πλαίσιο εκείνης της εποχής και τα απογραφικά δεδομένα των βόρειων οικισμών της Ελασσόνας προβαίνοντας σε χρήσιμες συγκρίσεις.

Τα στοιχεία που παρουσίασε ο κ. Σπανός μπορεί κανείς να τα αναζητήσει μέσα από τους τόμους του Θεσσαλικού Ημερολογίου.