Ομηρικός ύμνος προς τον Απόλλωνα

8319172_origΗ Περραιβία απαντάται στον ομηρικό ύμνο προς τον Απόλλωνα, όταν κατά την περιγραφή του ταξιδιού του θεού, περιλαμβάνεται και η χώρα των Περραιβών.

«῎Η πού τή γῆ περπάτησες ἑκατηβόλε ᾿Απόλλων
σάν ἄρχισες γυρεύοντας χρηστήριο στούς ἀνθρώπους.
Στήν Πιερία στήν ἀρχή ἀπ᾿ τόν ῎Ολυμπο ἐκατέβης τό Λέκτο τόν ἀμμουδερό παρέκαμψες
καί τούς Αἰνιᾶνες, μέσα ἀπ᾿ τῶν
Περραιβῶν τή χώρα,
κι εὐθύς στήν ᾿Ιωλκό ἀφίχθης
καί στό Κηναῖο τῆς καραβοξακουσμένης Εὔβοιας ἀποβιβάστης»

Ομηρικοί Ύμνοι. Προς Πύθιο Απόλλωνα. Μτφρ-επιμ. Τριτσιμπίδας, Γ. Στο tritsibidas.gr. Διαθέσιμο στο: http://goo.gl/mW86CG [Ημερομηνία πρόσβασης: 23.8.2012].

 

Advertisements

Η Κύφος της Περραιβίας

200px-StraboΟ Στράβων αναφέρει ότι κατά τον διωγμό των Περραιβών από τους Λαπίθες, τα ορεινά μέρη παρέμειναν στους Περραιβούς κοντά στον Όλυμπο και τα Τέμπη, όπως η Κύφος, η Δωδώνη και η περιοχή του Τιταρήσιου ποταμού που πηγάζει από το όρος Τιτάριο που συμφύεται με τον Όλυμπο.

Επειδή οι Περραιβοί και οι Λαπίθες κατοικούσαν μαζί ο Σιμωνίδης τους αποκαλεί όλους Πελασγιώτες. Η Κύφος, ακόμη, αναφέρεται ως περραιβικό βουνό με οικισμό από τον Στράβωνα, στο οποίο παρέμειναν ορισμένοι Αινιάνες μετά το διωγμό τους από τους Λαπίθες.

Στράβων (αρχαίες πηγές). Γεωγραφικών Θ, V.20. Στο ΒΙΚΙΘΗΚΗ: «[…]καὶ τὸ ἐνταῦθα Περραιβικὸν ὑπὸ τούτοις τετάχθαι ὡς ἐπὶ πλέον, τὰ δ᾽ ὀρεινότερα χωρία πρὸς τῶι Ὀλύμπωι καὶ τοῖς Τέμπεσι τοὺς Περραιβούς, καθάπερ τὸν Κύφον καὶ τὴν Δωδώνην καὶ τὰ περὶ τὸν Τιταρήσιον, ὃς ἐξ ὄρους Τιταρίου συμφυοῦς τῶι Ὀλύμπωι […] Διὰ δὲ τὸ ἀναμὶξ οἰκεῖν Σιμωνίδης Περραιβοὺς καὶ Λαπίθας καλεῖ τοὺς Πελασγιώτας ἅπαντας». Θ, V.22: «Οἱ μὲν οὖν Αἰνιᾶνες οἱ πλείους εἰς τὴν Οἴτην ἐξηλάθησαν ὑπὸ τῶν Λαπιθῶν, κἀνταῦθα δὲ ἐδυνάστευσαν ἀφελόμενοι τῶν τε Δωριέων τινὰ μέρη καὶ τῶν Μαλιέων μέχρι Ἡρακλείας καὶ Ἐχίνου, τινὲς δ᾽ αὐτῶν ἔμειναν περὶ Κύφον, Περραιβικὸν ὄρος ὁμώνυμον κατοικίαν ἔχον».

  • Στράβων. Γεωγραφικών Θ΄. Άπαντα 9. (Ανατολική Ελλάδα). Μτφρ. Θεοδωρίδης, Π. σχόλια: Φιλολογική Ομάδα Κάκτου, 1994. Αθήνα: Κάκτος.

Ο Μάντης Μόψος

Ο μάντης Μόψος κατέφθασε από τον Τίταρον

  • (παραπόταμο εβδομήντα χιλιομέτρων του Πηνειού ποταμού που πηγάζει από τις δυτικές κλιτύες του Ολύμπου, κατευθύνεται δυτικά, νοτιοδυτικά και συμβάλλει με τον Πηνειό)

για να συμμετάσχει στην Αργοναυτική Εκστρατεία.

«Έπειτα ανεγνώρισα τον Κάστορα, τον ιπποδαμαστήν, και τον Πολυδεύκη και τον Μόψον από τον Τίταρον, τον οποίο η Αρηγονίς, αφού ενυμφεύθη τον Άμπυκα, εγένησε κάτω από την Χαονίαν βαλανιδιά» […] «Και τότε λοιπόν εφώναξεν εις το μέσον όλων των ηρώων ο Μόψος –διότι αυτός τα έμαθεν αυτά από την ιδικήν του μαντικήν τέχνην – δια να παρακαλέσουν εμέ, ενώ θα εβάδιζον εις την εκτέλεσιν του έργου».

  • Τα Ορφικά. Γενική Εισαγωγή Πασσά, Ι. Μτφρ. Μαγγίνα, Σπ., άνευ χρονολογία έκδοσης. Αθήνα: Εγκυκλοπαίδεια του Ήλιου.
Μοψος Καλυδώνιος ΚάπροςΟ Μόψος, τρίτος από αριστερά, στο κυνήγι του καλυδώνιου κάπρου.
Μελανόμορφη κύλικα των αγγειοπλαστών Αρχικλή και Γλαυκύτη, περίπου 540 π.Χ. Μόναχο, Staatliche Antikensammlungen

Ακόμη, ο Μόψος, μαζί με άλλους επιφανείς ήρωες –μεταξύ των οποίων και ο Λαπίθης Πειρίθους, τη σχέση του οποίου με την Περραιβία θα διαπιστώσουμε στη συνέχεια– όπως παραδίδει και ο Οβίδιος Πούβλιος Νάζων (43 π.Χ. – 17 μ.Χ), συμμετείχε στο κυνήγι του Καλυδώνιου Κάπρου. Επρόκειτο για ένα φοβερό τέρας που έστειλε η θεά Άρτεμις στην Καλυδώνα της Αιτωλίας για να σκοτώσει τους γεωργούς και να καταστρέψει τις σοδειές τους, επειδή ο Οινεύς -βασιλιάς της Καλυδωνίας- αμέλησε να συμπεριλάβει τη θεά στις ετήσιες θυσίες του προς τους δώδεκα θεούς του Ολύμπου.

  • Οβίδιος. Μεταμορφώσεις. Τα Οκτώ Πρώτα Βιβλία. Μτφρ. Παπαγεωργίου, Α. Παπαφωτίου, Γ., 1886. Αθήνα: Ανέστης Κωνσταντινίδης.

 

Προβολή βίντεο 3D για την περιοχή του Ολύμπου

Την Πέμπτη 11 Ιανουαρίου 2018 και ώρα 11.00 πμ, θα πραγματοποιηθεί η πρώτη προβολή του στερεοσκοπικού περιεχομένου – βίντεο 3D, για την περιοχή του Ολύμπου, στο Μουσείο Ψηφιακής Προβολής «Αίθουσα Β. Φαρμάκη» στην Ελασσόνα σε συνδιοργάνωση της Περιφέρειας Θεσσαλίας και του Δήμου Ελασσόνας.

cf86ceb1cf81cebcceb1cebaceb7

Ελασσονίτικα Στοιχεία περιόδου 1633-1674

Βουβάλα, Βούρμπα, ∆ιλήνηστα, Μάλησι, Σέλος, Τζαρηνητζάνη, Τούχληστα, Τράνοβω, είναι μερικά από τα ονόματα των οικισμών της Ελασσόνας όπως αναφέρονται σε χειρόγραφο της Μονής του Σπαρμού της περιόδου 1633-1674.

Βαενάς < βαγενάς· αυτός που κατασκευάζει βαένια-βαγένια για κρασί ή τυρί.
Βαλμάς· βοσκός αλόγων.
Καλαμαράς· γραμματικός.

Πασαλάς· κατασκευαστής πασάλων.
Ταμπάκης < τουρ. tabak· βυρσοδέψης
Τομαράς· έμπορος τομαριών, δερμάτων.
Τσαρουχάς· κατασκευαστής τσαρουχιών.
Χουλιαράς· αυτός που κατασκευάζει χουλιάρια, ξύλινα κουτάλια,

ήταν μερικά από τα επαγγέλματα της περιοχής της Ελασσόνας όπως καταγράφονται στο χειρόγραφο.

Ονόματα που εντοπίζονται είναι Γεώργιος, Θεόδωρος, Πούλιος, Κρουστάλλης, Κούρτης, Σταμάτα, Μαρία, Κυρατζού κ.ά. 

Σπανός, Κ. ΟΙ ΕΛΑΣΣΟΝΙΤΙΚΟΙ ΟΙΚΙΣΜΟΙ ΣΤΗΝ ΠΡΟΘΕΣΗ 84 ΤΗΣ ΜΟΝΗΣ ΤΟΥ ΣΠΑΡΜΟΥ (1633-1674). Θεσσαλικό Ημερολόγιο 2011, 60, 289-304.

Η πρώτη ακριβής μέτρηση ύψους βουνού από τον Ξεναγόρα στο αρχαίο Πύθιο

Ο Ξεναγόρας μεταξύ 3ου και 2ου αιώνα π.Χ. μέτρησε την υψομετρική διαφορά προς κορυφή του Ολύμπου, πιθανότατα μέχρι την κορυφή ΦΛΑΜΠΟΥΡΟ (2473 μ.) με μεγάλη ακρίβεια για την εποχή του.

Ο Ξεναγόρας, για να πετύχει αυτή την εκπληκτική ακρίβεια, χρησιμοποίησε αυστηρές γεωμετρικές μεθόδους και αξιόπιστα όργανα, κατά πάσα πιθανότητα το όργανο Διόπτρα (πρόδρομος του θεοδολίχου για τη μέτρηση των γωνιών), όπως περιγράφεται στο Περί Διόπτρας έργο του Ήρωνα Αλεξανδρέως δύο αιώνες περίπου αργότερα.

Η μέτρηση του ύψους μιας κορυφής του Δυτικού Ολύμπου από τον Ξεναγόρα, πιθανώς κατά την ελληνιστική περίοδο (3ος – 2ος αιώνας π.Χ.), επαληθεύεται σήμερα με μεγάλη ακρίβεια, ιδιαίτερα μετά την ταυτοποίηση του ναού του Πυθίου Απόλλωνα, ύστερα από τις τελευταίες αρχαιολογικές ανασκαφές της δεκαετίας του 1990 και του 2000.

Η μέτρηση αναφέρεται πιθανότατα στην υψηλότερη κορυφή του Δυτικού Ολύμπου με την ονομασία Φλάμπουρο, ορατή από το ναό του αρχαίου Πυθίου της Περραιβικής Τρίπολης. Το σφάλμα της μέτρησης είναι μικρότερο από 3%, της τάξης του 2% ή περίπου 50 μέτρων, με ακριβές υψόμετρο 2473 μέτρα. Η ιστορική πηγή του Πλούταρχου, στο έργο του Βίοι Παράλληλοι, συνδέεται με την ιστορική μάχη της Πύδνας του 168 π.Χ. και την ύπαρξη της σχετικής επιγραφής στο ιερό του Πυθίου Απόλλωνα. 

Η μεθοδολογία μέτρησης από τον Ξεναγόρα θα πρέπει να ομοιάζει αρκετά με εκείνες των Προτάσεων 8 και 12 που περιγράφει ο Ήρων στο περί Διόπτρας έργο του δύο περίπου αιώνες αργότερα και τη χρήση κάποιας μορφής διόπτρας.

Η διερεύνηση της επίδρασης των σφαλμάτων σε συνδυασμό με τη μετρητική διαδικασία και τα γεωμετρικά χαρακτηριστικά της περιοχής του ναού του Απόλλωνα επιβεβαιώνουν την ακρίβεια της μέτρησης.

Η εκπληκτική ακρίβεια της μέτρησης του Ξεναγόρα σε συνδυασμό με την επαλήθευση των ιστορικών πηγών δικαιολογημένα κατατάσσουν τη μέτρηση αυτή ως την πρώτη επιστημονική και πλέον ακριβή υψομέτρηση βουνού στην αρχαιότητα.

 

Πηγή:
Α. Φωτίου

Καθηγητής ΑΠΘ, Τομέας Γεωδαισίας και Τοπογραφίας, Εργαστήριο Γεωδαιτικών Μεθόδων και Δορυφορικών Εφαρμογών, Πολυτεχνική Σχολή, Τμήμα Αγρονόμων και Τοπογράφων Μηχανικών

https://www.researchgate.net/publication/303338690_The_first_accurate_measurement_of_a_mountain%27s_height_by_Xenagoras_at_the_ancient_city_Pythion_of_Olympus_in_Perrhaebian_Tripolitis_in_Greek

https://www.researchgate.net/profile/Aristeidis_Fotiou/publication/303667378_Cartographic_memories_of_Perrhaebian_Tripolis_From_Ptolemy_to_Rigas_Feraios_in_Greek/links/574c2f7708ae73869e75c04a/Cartographic-memories-of-Perrhaebian-Tripolis-From-Ptolemy-to-Rigas-Feraios-in-Greek.pdf

 

Ο Δολιχαίος από τη Θεσσαλία στις Επιγραφές της Άνω Μακεδονίας

Επιγραφή 1ου αι. π.Χ. στην οποία αναφέρεται ο Δολιχαίος από τη Θεσσαλία και ο Ηρακλής Κυναγίδας.

Ριζάκης, Θ., Τουράτσογλου, Γ. 1985. Επιγραφές Άνω Μακεδονίας. Τ. Α΄ Κατάλογος Επιγραφών . Αθήνα: Ταμείο Αρχαιολογικών Πόρων και Απαλλοτριώσεων.